Logo PF-L Przegląd Filozoficzno-Literacki
| o nas | kontakt | zamiast manifestu |
Strona główna
Aktualności
Spisy treści
Dla autorów
Kontakt
Sprzedaż
Współpracujemy
Adresy w sieci
Szukaj
Wydawnictwo
Mapa witryny
International Forum of Electronic Publications
Filozofia biologii - 2-3 (31) / 2011 Drukuj Email
27.09.2011.

 

Zamierzamy zakwestionować głęboko zakorzeniony nawyk myślenia wśród badaczy ewolucji. Nazywamy go programem adaptacjonistycznym lub paradygmatem Panglossa. Ma on swoje źródła w poglądach spopularyzowanych przez A.R. Wallace'a i A. Weismanna (ale nie Darwina) u schyłku XIX wieku. Sugeruje on niemalże wszechmoc doboru naturalnego, jeśli chodzi o kształtowanie organicznego wzorca i kształtowanie najlepszego z możliwych światów. Czujemy, że naprawdę duże są potencjalne korzyści z odejścia od koncentracji wyłącznie na programie adaptacjonistycznym. Nazbyt często program ów dawał nam ewolucyjną biologię części i genów, zapominając o organizmach. Uznawano, że wszystkie przejścia mogły następować stopniowo, i nie doceniano wagi zintegrowanych całości rozwojowych oraz wszechobecnych ograniczeń historii i architektury. Pluralistyczne podejście może z powrotem uwzględnić organizmy, wraz z ich krnąbrną, ale zrozumiałą złożonością, w teorii ewolucji. 

Stephen Jay Gould, Richard C. Lewontin

Ewolucja preferencji estetycznych jest coraz lepiej rozumiana w kontekście seksualności i erotyzmu. Cechy, które przyciągają i pobudzają, które stymulują wysiłek związany z doborem płciowym oraz powodują gotowość do ponoszenia (alternatywnych) kosztów i zagrożeń kopulacji, zawierają wiarygodny sygnał możliwych zysków. Atrakcyjność seksualna sygnalizuje - poza innymi informacjami - to, co biolodzy nazywają „dobrymi genami”, tzn. genotypicznie uwarunkowaną zdolność do radzenia sobie z patogenem stresu i innymi zagrożeniami życia. Właśnie z tego powodu „dobre geny” ujawniają się fenotypicznie w tych cechach, które są niezmiernie ważne w estetyce seksualnej, np. w symetrii twarzy i ciała. Przestrzeganie standardów estetycznych przy doborze płciowym ostatecznie sprowadza się więc do poszukiwania zdrowych partnerów. Co więcej, ponieważ zdrowie ma w sobie element dziedziczny, automatycznie następuje ewolucyjne kojarzenie się wskaźnika z preferencją. Kto szuka piękna, otrzyma przeciętną zdolność reprodukcyjną, utrzymując dzięki temu rozprzestrzenianie genów swojej preferencji. 

Eckart Voland

 

 

Image

Marcin Miłkowski - Biologia jako nauka szczegółowa i nauka szczególna (s. 9-17) 

KLASYKA 

Jakob von Uexküll - Biologia lub fizjologia (przeł. A. Pobojewska i M. Półrola) (s. 19-26)

 

Ernst Mayr - Filozoficzne podstawy darwinizmu (przeł. P. Łoś) (s. 27-35) 

ROZPRAWY 

Aldona Pobojewska - Nowa biologia Jakoba von Uexkülla (s. 37-62)

 

Stephen Jay Gould, Richard C. Lewontin - Pendentywy w katedrze św. Marka a paradygmat Panglossa. Krytyka programu adaptacyjnego (przeł. K. Bielecka) (s. 63-85)

 

Radosław Gaczoł - Spór Richarda Dawkinsa ze Stephenem Jayem Gouldem wokół teorii samolubnego genu (s. 87-106)

 

Ruth Garrett Millikan - Funkcje biologiczne - dwa paradygmaty (przeł. J. Klimczyk) (s. 107-143)

 

Peter Machamer, Lindley Darden, Carl F. Craver - Myślenie w kategoriach mechanizmów (przeł. W. Hensel) (s. 145-173)

 

Maciej Dombrowski - Emergentyzm w filozofii biologii - stanowisko Joachima Metallmanna (s. 175-190)

 

Dawid Lubiszewski - Inteligencja zbiorowa czyli czego możemy nauczyć się od mrówek? Na styku biologii z innymi dziedzinami nauki (s. 191-202)

 

Andrzej Stępnik - Geneza kodu genetycznego a dylemat jajka i kury (s. 203-215)

 

Robert Poczobut - Od rozszerzonego życia do rozszerzonego umysłu (poznania) (s. 217-238)

 

Marcin Jażyński - O czym myśli ciało? (s. 239-259)

 

Paweł Gładziejewski - Kultura, wrodzoność i ewolucja ludzkiego umysłu (s. 261-282)

 

Milena Z. Fisher - O sztuce z punktu widzenia naturalisty (s. 283-298)

 

Eckart Voland - Preferencje estetyczne w świecie artefaktów - przystosowanie do osądu „uczciwych sygnałów”? (przeł. J. Luty) (s. 299-323)  

 

FORUM PHILOSOPHICUM 

Hippokrates - Prawo (przeł. W. Wrotkowski) (s. 325-332)

 

Wojciech Wrotkowski - … ek polles synousias  … kai tou syzen… (Pl., Ep. VII, 341 b7 - 342 a1). Platońskie modele i szczytyfilozoficznego poznania w ujęciu Giovanniego Reale (s. 333-339)

 

Maciej Malicki - O gwoździach Searle'a. Analiza składu (s. 341-354) 

 

RECENZJE 

Szymon Wróbel - Narodziny człowieka oderwanego (recenzja Jak Homo stał się sapiens Petera Gärdenforsa) (s. 355-370)

 

Noty o autorach (s. 371-375) 

 

Hobbes, wstęp, wybór i opracowanie Marcin Miłkowski, projekt graficzny okładki i stron tytułowych Mirosław R. Makowski, „Przegląd Filozoficzno-Literacki”, nr 2-3(31) 2011, 375 s. 

 

Marcin Miłkowski – Biology as a Very Special Science (pp. 9-17)

 


CLASSIC PAPERS

 

Jakob von Uexküll – Biology or Philosophy (transl. by A. Pobojewska and M. Półrola) (pp. 19-26)

Ernst Mayr – Philosophical Foundations of Darwinism (transl. by P. Łoś) (pp. 27-35)

 

ARTICLES

 

Aldona Pobojewska – New Biology of Jakob von Uexküll (pp. 37-62)

Stephen Jay Gould, Richard C. Lewontin – Spandrels of San Marco and Panglossian Paradigm: A Critique of Adaptationist Programme (transl. by K. Bielecka) (pp. 63-85)

Radosław Gaczoł – Dispute between Richard Dawkins and Stephen Jay Gould over the Concept of the Selfish Gene (pp. 87-106)

Ruth Garrett Millikan – Biofunctions: Two Paradigms (transl. by J. Klimczyk) (pp. 107-143)

Peter Machamer, Lindley Darden, Carl F. Craver – Thinking about Mechanisms (transl. by W. Hensel) (pp. 145-173)

Maciej Dombrowski – Emergentism in Biology – Joachim Metallmann’s viewpoint (pp. 175-190)

Dawid Lubiszewski – Collective Intelligence, Or What Can One Learn from Ants? At the Interface between Biology and Other Sciences (pp. 191-202)

Andrzej Stępnik – The Origin of the Genetic Code and the Chicken-Egg Dilemma (pp. 203-215)

Robert Poczobut – From Extended Life to Extended Mind (Cognition) (pp. 217-238)

Marcin Jażyński – What the Body Thinks About? (pp. 239-259)

Paweł Gładziejewski – Culture, Nativism, and the Evolution of the Human Mind (pp. 261-282)

Milena Z. Fisher – Art from Perspective of Naturalist (pp. 283-298)

Eckart Voland – Aesthetic Preferences in the World of Artifacts – Adaptations 

for the Evaluation of ‘Honest Signals’? (transl. by J. Luty) (299-323)

 

FORUM PHILOSOPHICUM

 

Hippocrates – Law (transl. by W. Wrotkowski) (pp. 325-332)

 

Wojciech Wrotkowski – … ek polles synousias  … kai tou syzen… (Pl., Ep. VII, 341 b7 – 342 a1): Platonic Models and Summits of Philosophical Knowledge in Giovanni Reale’s Conception (pp. 333-339)

 

Maciej Malicki – On Searle’s Nails: Analysis of the Composition (pp. 341-354)

 

 

REVIEWS

 

Szymon Wróbel – The Birth of the Abstract Man (review of How Homo Became Sapiens: On the Evolution of Thinking by Peter Gärdenfors) (pp. 355-370)

 

Notes about Authors (pp. 371-375)

 

 

 

 

 

 
Walicki - 4 (29) / 2010 Drukuj Email
27.09.2011.

Największy dług wdzięczności zaciągnąłem u znanego mi od dzieciństwa Sergiusza Hessena – wybitnego filozofa rosyjskiej diaspory, związanego przed wojną z Wolną Wszechnicą Polską. To on właśnie wprowadzał mnie w filozofię rosyjską, zwłaszcza w religijną filozofię Dostojewskiego i Sołowjowa, a także w rosyjską filozofię prawa, której sztandarową postacią był w Rosji m.in. Leon Petrażycki. Dzięki Hessenowi bardzo wcześnie uświadomiłem sobie rażącą jednostronność rozpowszechnionego niestety poglądu, że w przedrewolucyjnej Rosji nie było ani godnej uwagi tradycji liberalnej, ani pogłębionej refleksji nad kulturą prawną. Hessenowi zawdzięczam też pierwsze wprowadzenie w filozoficzną problematykę marksizmu oraz zdolność wyraźnego odróżniania autentycznego marksizmu od oficjalnego „marksizmu-leninizmu”. A na notoryczne mylenie „rosyjskości” z „sowietyzmem” byłem dzięki niemu totalnie immunizowany.

Andrzej Walicki

 

Podzielam pogląd Wiktora Jerofiejewa, iż życie prywatne jest ratunkiem dla Rosji. Jednocześnie żałuję, że Rosjanie w imię owego „życia prywatnego” ulegają na tyle ideologii państwowej, iż rezygnują ze swojej „rosyjskości właściwej” (russkosti). Trochę to śmieszne, by Polak pod wpływem Sołżenicyna bronił „rosyjskości”. Tym bardziej, że sprawę komplikuje brak możliwości leksykalnych rozróżnienia w języku polskim (i w innych językach „nierosyjskich”) słów russkij i rossijskij, russkij i rossijanin, czego nie da się powiedzieć o słowach „rosyjski” i „sowiecki”. A i sami Rosjanie mało pomagają mi w tej walce. Z moich obserwacji wynika, że bycie dzisiaj w Rosji „ruskim” Rosjaninem jest mało poprawne politycznie. „Ruskim” można być w Paryżu, Pradze, Berlinie, ale w Rosji lepiej być „obywatelem Rosji” (rossijanin) lub nawet komunistą i nie wychylać się ze swoją „rosyjskością”. Zdradzili Rosjanie Sołżenicyna!

Andrzej de Lazari

Image

 

Uchwała nr 321 Senatu Uniwersytetu Warszawskiego z dnia 19 stycznia 2011 r. w sprawie odnowienia doktoratu (s. 9)

Stanisław DubiszPrzemówienie podczas uroczystości odnowienia doktoratu Profesora Andrzeja Walickiego (s. 11-13)

Andrzej MencwelLaudacja Andrzeja Walickiego (s. 15-21)

Andrzej Walicki – Przemówienie (s. 23-27)

 

ŚWIADECTWA

Andrzej Walicki – Dwa portrety (s. 29-34)

Janusz TazbirAsymilacja w Rzeczypospolitej: od dobrowolności do przymusu (s. 35-46)

Ryszard PanasiukMarksizm: przetestowany historycznie ideał wolności (s. 47-58)

Zbigniew Kuderowicz Pojęcie wolności w pismach Andrzeja Walickiego (s. 59-68)

Aleksandra Jasińska-KaniaNarody i nacjonalizm w XX wieku (s. 69-84)

Andrzej MencwelFilozofia historii filozofii (s. 85-96)

Małgorzata SzpakowskaBrzozowski i my (s. 97-104)

Marek StyczyńskiWalicki, Kołakowski i filozofia rosyjska (s. 105-112)

Paweł KozłowskiTłumione echo (s. 113-121)

Jan KrasickiAndrzej Walicki, Norwid i „sprawa polska” (s. 123-134)

Grzegorz PrzebindaKatolickie tematy Andrzeja Walickiego (s. 135-142)

Michał Bohun Dwa konserwatyzmy. Szkic o pożytkach z badania myśli rosyjskiej (s. 143-153)

Andrzej KołakowskiLepszy straszny koniec niż strach bez końca!?? (s. 155-160)

Ryszard SitekAndrzej Walicki i przełom w badaniach historii filozofii polskiej (s. 161-180)

Janusz DobieszewskiW sprawie braku wrażliwości religijno-metafizycznej Andrzeja Walickiego (s. 181-200)

 

INSPIRACJE I DEDYKACJE

Bronisław BaczkoDobre wieści o Termidorze. Henri Meister odwiedza Paryż (przeł. J. Niecikowski) (s. 201-225)

Zbigniew OgonowskiWartości moralne w systemie filozoficzno-religijnym socynian (s. 227-240)

Janusz MaciejewskiRasa czy principium. O dziejach przemian formuły polskości w XIX i XX wieku (s. 241-256)

Wiktoria Śliwowska Iwan Gagarin w świetle nieznanych materiałów III Oddziału Własnej Kancelarii JCMości oraz korespondencji osobistej (s. 257-302)

Tadeusz Kowalik Polska transformacja a nurty liberalne (s. 303-322)

Juliusz DomańskiErazmianizm i reformacja w Polsce (przeł. P. Domański) (s. 323-334)

Barbara SzackaPamięć i tożsamość. Przyczynek do kwestii mód w naukach społecznych (s. 335-344)

Lech SzczuckiDudycz i Beza. Trudna znajomość (s. 345-360)

Edward M. SwiderskiCzy Brzozowski był „konstrukcjonistą”? Próba współczesnego ujęcia „filozofii pracy” Stanisława Brzozowskiego (s. 361-374)

Karol SauerlandTwórczość Günthera Andersa w kontekście refleksji Hannah Arendt, Waltera Benjamina i Martina Heideggera (s. 375-393)

Bohdan ChwedeńczukPlaton czy Machiavelli. Komu służy państwo? (s. 395-404)

Marcin KulaRefleksje nad ewolucją dystansu między ludźmi w dziejach (s. 405-422)

Andrzej SzahajCharles Taylor o wolności (s. 423-433)

Halina FloryńskaNaród jako byt metafizyczny (s. 435-445)

Andrzej de LazariCzym jest naród rosyjski? O kategoriach narodu i narodowości rosyjskiej (s. 447-461)

Jan SkoczyńskiTotalizm z neopogańskiej perspektywy polskiej (s. 463-471)

Tadeusz SławekNa końcu świata. O filozofie jako byciu „między innymi” (s. 473-495)

Barbara MarkiewiczCo to znaczy myśleć realnie czyli o sytuacyjnym myśleniu Stanisława Brzozowskiego (s. 497-504)

Danuta Ulicka Jak został zrobiony termin „zrobiony”? Na marginesie malarstwa analitycznego Pawła Fiłonowa (s. 505-524)

Małgorzata KowalskaCzy trzeba nam więcej agonu? „Ponowoczesna” refleksja o roli konfliktu w kapitalizmie i demokracji (s. 525-539)

Sławomir MazurekEurobizancjum czyli kilka uwag na temat rosyjskiej myśli politycznej w XX wieku (s. 541-549)

Marian BrodaRosja i rosyjskość w kategoriach „duszy”. Archetypowe treści, ambiwalencje, paradoksy, problemy i wyzwania (s. 551-564)

Stanisław GromadzkiFriedrich Nietzsche: prowokator czy moralista? (s. 565-582)


Bibliografia Andrzeja Walickiego (na podstawie materiałów otrzymanych od Autora oprac. S. Gromadzki) (s. 583-619)


Noty o autorach (s. 621-631)


Walicki, wybór i opracowanie Janusz Dobieszewski, Stanisław Gromadzki, Andrzej Mencwel, projekt graficzny okładki i stron tytułowych Mirosław R. Makowski, „Przegląd Filozoficzno-Literacki”, nr 4(29) 2010, 631 s.

 

 

Warsaw University Senate No 321 on the Renewing of Doctorate, 19 January 2011 (p. 9)

Stanisław Dubisz – Inaugural Address during the Ceremony of the Renewing of Prof. Andrzej Walicki’s Doctorate (pp. 11-13)

Andrzej Mencwel – Laudation of Andrzej Walicki (pp.15-21)

Andrzej Walicki – Address (pp. 23-27)

 

TESTIMONES

Andrzej Walicki – Two Portraits (pp. 29-34)

Janusz Tazbir – Assimilation in Polish Republic: from Voluntariness to Constraint (pp. 35-46)

Ryszard Panasiuk – Marxism: Historically Tested Ideal of Liberty (pp. 47-58)

Zbigniew Kuderowicz – The Conception of Freedom in the Writing of Andrzej Walicki (pp. 59-68)

Aleksandra Jasińska-Kania – Nations and Nationalism in the XX Century (pp. 69-84)

Andrzej Mencwel – The Philosophy of History of Philosophy (pp. 85-96)

Małgorzata Szpakowska – Brzozowski and We (pp. 97-104)

Marek Styczyński – Walicki, Kołakowski and Russian Philosophy (pp. 105-112)

Paweł Kozłowski – Suppressed Echo (pp. 113-121)

Jan Krasicki – Andrzej Walicki, Norwid and the Polish Question (pp. 123-134)

Grzegorz Przebinda – Andrzej Walicki’s Catholic Themes (pp. 135-142)

Michał Bohun – Two Concepts of Conservatism. An Essay on Utilities of the Russian Thought Studies (pp. 143-153)

Andrzej Kołakowski – Better Fearful Ending than Fear with no Ending!?? (pp. 155-160)

Ryszard Sitek – Andrzej Walicki and the Turning Point in Research on the History of Polish Philosophy (pp. 161-180)

Janusz Dobieszewski – In a Matter of Andrzej Walicki’s Lack of Religious-Metaphysical Sensitivity (pp. 181-200)

 

INSPIRATIONS AND DEDICATIONS

Bronisław Baczko – Good News about Termidor. Henri Meister Visits Paris (transl. by J. Niecikowski) (pp. 201-225)

Zbigniew Ogonowski – Moral Values in the Socynians’ Philosophical-Religious System (pp. 227-240)

Janusz Maciejewski – Ethnicity or principium. About the Changes of the Canon of Being Polish in the XIXth and XXth Centuries (pp. 241-256)

Wiktoria Śliwowska – Ivan Gagarin in the Light of Unknown Materials from the III Section of His Imperial Majesty’s Own Chancellery and Personal Correspondence (pp. 257-302)

Tadeusz Kowalik – The Polish Transformation and the Liberal Currents (pp. 303-322)

Juliusz Domański – Erasmianism and Reformation in Poland (transl. by P. Domański) (pp. 323-334)

Barbara Szacka – Memory and Identity. Contribution to the Issue of Fashions in the Social Sciences (pp. 335-344)

Lech Szczucki – Dudith and Beza. A Difficult Acquaintance (pp. 345-360)

Edward M. Swiderski – Was Brzozowski a „Constructionist”? An Attempt to a Contemporary View on „the Philosophy of Work” by Stanisław Brzozowski (pp. 361-374)

Karol Sauerland – Günther Anders’ Work in the Context of Hannah Arendt’s, Walter Benjamin’s and Martin Heidegger’s Reflection (pp. 375-393)

Bohdan Chwedeńczuk – Plato or Machiavelli. What the State Is Good for? (pp. 395-404)

Marcin Kula – People in History. How Far One from Another? (pp. 405-422)

Andrzej Szahaj – Charles Taylor on Liberty (pp. 423-433)

Halina Floryńska – Nation as a Metaphysical Entity (pp. 435-445)

Andrzej de Lazari – What is the Russian Nation? On the Category of Nation and Russian Nationality (pp. 447-461)

Jan Skoczyński – Totalism from the Neopagan Polish Point of View (pp. 463-471)

Tadeusz Sławek – At the End of the World. On the Philosopher as One Who Is „unter anderem” (pp. 473-495)

Barbara Markiewicz – What Thinking Realistically Means or on Stanisław Brzozowski’s Situational Thought (pp. 497-504)

Danuta Ulicka – How Was Made the Term ‘Made’? On the Margins of Painting Analytical Paul Fiłonow (pp. 505-524)

Małgorzata Kowalska – Do We Need More agon? “Postmodern” Reflections on Meaning of Conflict in Capitalism and Democracy (pp. 525-539)

Sławomir Mazurek – Eurobyzantium or Several Remarks on the Russian Political Thought in the XXth Century (pp. 541-549)

Marian Broda – Russia and Russianness in Categories of “Soul”. Archetypal Contents, Ambivalences, Paradoxes, Challenges and Problems (pp. 551-564)

Stanisław Gromadzki – Friedrich Nietzsche: Instigator or Moralist? (pp. 565-582)


Bibliography of Andrzej Walicki’s Works (materials provided by the Author, edited by S. Gromadzki) (pp. 583-619)


Notes about Authors (pp. 621-631)

 


 

 

 

 
Ciało - 4 (32) / 2011 Drukuj Email
27.09.2011.


„Kultura oszalała na punkcie ciała". Filozofia, pod pewnymi względami - też. Warto się więc przyjrzeć temu szaleństwu i zastanowić, czy Foucault nie miał przypadkiem racji twierdząc, że to nie ciało więzi duszę, ale że to ujarzmiona przez władzę dusza jest więzieniem dla naszego ciała. A jeśli tak jest, powinniśmy podjąć rozmaite wątki filozoficzne na nowo. 

Magdalena Środa

 

Życie w ogóle powinno być rozumiane jako ciągła tendencja do aktualizowania tego, co wirtualne, do czynienia skłonności i możliwości realnymi, eksplorowania organów i aktywności, aby ułatwiać i maksymalizować działanie, które przez te organy staje się możliwe. Żyjące ciało jest ciągłą prowokacją dla pomysłowości, dla wymyślania praktyk bardzo się różniących, używania organów i aktywności na nieoczekiwane i potencjalnie ekspansywne sposoby, dla uprawiania sztuki, tak aby czerpać z możliwości i aktywności ciała.

Elizabeth Grosz

 

Ciało postulowane jako wcześniejsze w stosunku do znaku jest zawsze postulowane lub znaczone jakowcześniejsze. To znaczenie, jako skutek swojego sposobu działania, produkuje ciało, o którym jednocześnie i mimo to twierdzi, że je odkrywa jako poprzedzające swoje własne działanie. Jeśli ciało znaczone jako wcześniejsze od znaczenia jest skutkiem znaczenia, wówczas mimetyczny lub przedstawieniowy status języka (który twierdzi, że znaki są poprzedzone przez ciała jako ich konieczne lustra) nie jest wcale mimetyczny. Przeciwnie, jest produktywny, konstytutywny, moglibyśmy nawet powiedzieć performatywny, o tyle, o ile akt nadawania znaczenia ustala granice i kontury ciała, o którym później twierdzi, że poprzedza każde znaczenie.

Judith Butler

 

 

Image

SPIS TREŚCI

 

 

Magdalena ŚrodaCzas ciała (s. 9-11)


KLASYKA


Judith ButlerCiała, które znaczą (przeł. M. Rogowska-Stangret) (s. 13-45)

Elizabeth GroszDarwin i gatunek ludzki (przeł. M. Rogowska-Stangret) (s. 47-64)

Barbara CreedCiała lesbijek. Trybady, chłopczyce i kokoty (przeł. A. Barcz) (s. 65-87)

Diana AgrestArchitektura z zewnątrz. Ciało, logika i płeć (przeł. L. Klein) (s. 89-106)


ROZPRAWY

 

Karol SauerlandCiało i ziemia w myśli Nietzschego (przeł. S. Gromadzki) (s. 107-117)

Marek PokropskiCiało. Od fenomenologii do kognitywistyki [cały tekst w formacie PDF(s. 119-137)

Monika MurawskaFenomenologia sztuki ciała. Body art i fenomenologia francuska (s. 139-160)

Marzena AdamiakNeutralne ciało. Kilka refleksji o ciele na marginesie lektury Irigaray i Levinasa (s. 161-173)

Aleksandra DerraCiało w krainie schizofrenicznego kapitalizmu. Lekcja z Michela Foucaulta, Maurice'a Merleau-Ponty'ego i Rosi Braidotti (s. 175-192)

Agata StasińskaOd panoptykonu do homotopii. Kobiece ciała i związki w przestrzeni więzienia na przykładzie serialu Bad Girls (s. 193-213)

Anna BarczO ciele ekokrytycznie i z perspektywy queer (s. 215-231)

Dorota SzymonikGłos jako ciało. Perspektywa performatywna (s. 233-242)

Alicja Sawicka - Cielesna obecność aktora na granicy teatru (s. 243-272)

Jan BorowiczCiało niemieckie, ciało żydowskie. Wizje nagości w filmie propagandowym III Rzeszy (s. 273-291)

Monika Rogowska-StangretO ciele, które odkrywa inność. Meursault (s. 293-317)

Monika TokarzewskaSukienka. O pierwszej scenie dramatu Franka Wedekinda Przebudzenie wiosny (s. 319-332)

Lidia KleinŻywe architektury (s. 333-340)

 

RECENZJE

 

Anna DziedzicWymiary cielesności (recenzja Terytorium i peryferia cielesności pod red. Andrzeja Kiepasa i Elżbiety Struzik) (s. 341-348)

Agata CzarnackaEkonomia kobiecej rozkoszy (recenzja Ta płeć (jedną) płcią niebędąca Luce Irigaray) (s. 349-356)

 

Noty o autorach (s. 357-361)

 

Ciało, wstęp Magdalena Środawybór i opracowanie Magdalena Środa, Monika Rogowska-Stangret, projekt graficzny okładki i stron tytułowych Mirosław R. Makowski, „Przegląd Filozoficzno-Literacki", nr 4(32) 2011, 361 s.

 

 

Image 

CONTENTS

 

Magdalena Środa - The Time of the Body (pp. 9-11)


CLASSIC PAPERS


Judith Butler - Bodies That Matter (transl. by M. Rogowska-Stangret) (pp. 13-45)

Elizabeth Grosz - Darwin and the Species of Man (transl. by M. Rogowska-Stangret) (pp. 47-64)

Barbara Creed - Lesbian Bodies. Tribades, Tomboys and Tarts (transl. by A. Barcz) (pp. 65-87)

Diana Agrest - Architecture from Without: Body, Logic, and Sex (transl. by L. Klein) (pp. 89-106)


ARTICLES

 

Karol Sauerland - The Body and the Soil in the Thought of Nietzsche (transl. by S. Gromadzki) (pp. 107-117)

Marek Pokropski - Body. From Phenomenology to Cognitive Science (pp. 119-137)

Monika Murawska - Phenomenology of Art. Body Art and French Phenomenology (pp. 139-160)

Marzena Adamiak - Neutral Body. A Few Reflections on the Body aside the Work of Irigaray and Lévinas (pp. 161-173)

Aleksandra Derra - The Body in the Land of Schizophrenic Capitalism. Lessons Taken from Michel Foucault, Maurice Merleau-Ponty and Rosi Braidotti (pp. 175-192)

Agata Stasińska - From Panopticon to Homotopy. Feminine Bodies and Relationships in the Space of Female Prison on the basis of Bad Girls TVseries (pp. 193-213)

Anna Barcz - The Body in Ecocriticism and from the Queer Perspective (pp. 215-231)

Dorota Szymonik - The Voice as the Body. A Performative Perspective (pp. 233-242)

Alicja Sawicka - Actor's Bodily Presence on the Boundary of Theater (pp. 243-272)

Jan Borowicz - German Body, Jewish Body. Visions of Nudity in Third Reich Propaganda Films (pp. 273-291)

Monika Rogowska-Stangret - The Body that Unveils Strangeness. Meursault (pp. 293-317)

Monika Tokarzewska - The Dress. On the Opening Scene of the Play Spring's Awakening by Frank Wedekind (pp. 319-332)

Lidia Klein - Living Architectures (pp. 333-340)

 

REVIEWS

 

Anna Dziedzic - Dimensions of Corporeality (review of The Territory and Peripheries of Corporeality ed. by Andrzej Kiepas and Elżbieta Struzik) (pp. 341-348)

Agata Czarnacka - The Economy of Feminine Delight (review of This Sex Which Is Not One by Luce Irigaray) (pp. 349-356)

 

Notes about Authors (pp. 357-361)

 

 

 

 

 
Abstracts Drukuj Email
02.07.2011.

Michael Edwards 

Aristotelianism, Descartes, and Hobbes 

The historiography of early modern Aristotelian philosophy and its relationship with its seventeenth-century critics, such as Hobbes and Descartes, has expanded in recent years. This article explores the dynamics of this project, focusing on a tendency to complicate and divide up the category of Aristotelianism into multiple ‘Aristotelianisms’, and the significance of this move for attempts to write a contextual history of the relationship of Hobbes and Descartes to their Aristotelian contemporaries and predecessors. In particular, it considers recent work on Cartesian and Hobbesian natural philosophy, and the ways in which historians have related the different forms of early modern Aristotelianism to the projects of the novatores.   

Paweł Załęski  

From Classical Republicanism to Modern LiberalismHow Aristocratic Political Philosophy of Hobbes was Disavowed by Hegel’s Bourgeois Project 

Since antiquity to the French Revolution, a concept of the state was understood in republican terms as a political community made via a political contract. Distinctiveness of Hobbes lays not in novelty of his conception but in an explicit expression of the ancient ideas, which lead to the extreme popularity of the classical republicanism in the age of classicism. This aristocratic political philosophy was buried after a French Revolution when a new, systemic way of understanding the state was developed. The main figure defining the new modern concept of the state was Hegel, who opposed directly the ancient concept of the political contract.   

Szymon Wróbel 

Disputes over Thomas HobbesLeviathan as an Object of Interpretation, Overinterpretation or Misinterpretation 

The political philosophy of Thomas Hobbes provokes the interpretation, overinterpretation and misinterpretation. There would be nothing surprising about this, were it not for the fact that these interpretations cancel each other out and depict Hobbes in constantly new ways. The reading of Hobbes offered by H. Arendt not only stands in stark contrast to that done by L. Strauss but also makes it seem as if Arendt were referring to different passages from Hobbes’s work or as if she were reading the works of a different philosopher. By the same token, the recognition of Hobbes as the father of liberalism, which is visible in the writings of Strauss has nothing to do with the recognition of Hobbes as the father of absolutism of the sovereign, which transpires in the literature of C. Schmitt. The present paper serves two main goals. In the first place, it aims to identify the main tensions which can be pinpointed in Hobbes’s work. Tensions of this kind are intended to present Hobbes as a problem thinker, that is such who attempts to capture the dynamic nature of reality in a static structure of concepts. Viewing Hobbes’ texts as a heterogeneous structure, composed of many levels of analysis which modify each other, brings the author of this paper to the other main goal that he has set for himself. If the interpretations of Hobbes are indeed antagonistic, the need to explain this fact leaves every reader with an alternative: either some of the interpretations are seriously misguided or downright wrong, or the work itself is structured in such a way that it includes competing trains of thought which allow contradictory readings. The contemporary reader has no choice but to penetrate this interpretative cocoon to be able to engage in direct reading of Hobbes. The paper claims that the only option is a dual reading, that is the reading of the reading of Hobbes done by Strauss, Schmitt, Arendt, Agamben, Kavka, Foucault, Oakeshott, and others, as well as some kind of the confirmatory reading taking us back to Hobbes as such. This dual nature of reading is intended to ward off two dangers: (1) the threat of annihilating Hobbes as a result of the interpretation happening around “Hobbes”, such that “Hobbes” himself is constructed within this interpretation, and (2) the equally naïve danger of rejecting all the interpretations in the name of unbiased reading of the “real” Hobbes.  

Gregory S. Kavka 

Hobbes’s War of All Against All 

It is surprising that in the voluminous literature on Hobbes, his most original and important argument, centered in the 13 chapter of Leviathan, on the state on nature as a state of war of all against the all, rarely receives detailed examination. There are two main reasons why this argument escapes careful scrutiny. Some apparently regard it is straightforward, and obviously correct, as to require little analysis or elucidation. Others, who accept the common view that the argument is dependent on Hobbes’s egoistic psychology, may doubt it is of substantial interest for those for us not sharing this gloomy view of human nature. Kavka argues that these attitudes are not warranted. Hobbes’s argument relies only on assumptions about human beings that are much more plausible than psychological egoism, but it is invalid. Despite its invalidity, it makes a significant and lasting contribution to our understanding of certain important problems concerning human interaction.  

Jean Hampton 

Hobbes and Ethical Naturalism 

The aim of this article is to evaluate the success of the Hobbesian version of ethical naturalism. After outlining and evaluating Hobbes’s moral theory, and noting why its broad outlines have appealed to so many both in his day and in our own, Hampton argues that the plausibility of this approach depends upon the covert importation of the very metaphysical nonsense it claims to eschew. Hampton’s intention is not only to provide an interpretation of the Hobbesian texts, but also to explore the structure and weaknesses of a version of a presently popular approach to ethics. Hampton shows that certain contemporary moral theorists who share Hobbes’s metaphysical scruples as they promulgate this type of moral theory are just as misled as he was about the extent to which it avoids importing what they take to be illicit metaphysical content. While the arguments of the paper are not against ethical naturalism per se but only against the Hobbesian brand of this approach, nonetheless they explain how the problems with Hobbes’s approach are serious enough to worry any ethical naturalist.

 

Quentin Skinner

Hobbes on Representation 

Thomas Hobbes, according to Hanna Pitkin in her classic work The Concept of Representation, provides us with „the first extended and systematic discussion on the representation in English”. This judgment, as the author of the paper argues, seems to offer a doubly misleading impression of Hobbes’ achievements. In the first place, it is far from historically accurate. By the time of Hobbes published Leviathan in 1651, a number of English political writers had already developed a full-fledged theory of representative government. Furthermore, they had put their theory to the revolutionary use in the course of the 1640 to challenge the government of King Charles I and eventually to legitimize the conversion of England into republic or „free state” in 1649. Skinner’s criticism is that the judgments he has quoted give a distorted view of Hobbes’s own project in Leviathan. Far from enunciating a theory of political representation for the first time, what Hobbes is doing in Leviathan is presenting a critical commentary on the range of existing theories, especially those put forward by the parliamentarian opponents of the Stuart monarchy at the beginning of the English civil war.   

Annabel Herzog 

Hobbes and Corneille on Political Representation

In this essay, I compare the meaning of political representation in Hobbes’ Leviathan and Corneille’s Cinna. For both authors, a monarch is a ‘‘representer’’ and representation is a necessary condition of effective sovereignty. However, the term ‘‘representation’’ means something entirely different in Hobbes and in Corneille. For the former, it means acting and speaking in the name of a multitude and in its absence; for the latter, it means acting and speaking in the presence of a political public, with the intention to impress this audience. I would like to argue that our late modern (or postmodern) conception of sovereignty can be seen as being (unconsciously) based on the conjunction of Hobbes’ and Corneille’s different notions of representation.

Andrzej Waśkiewicz 

Who is Represented Buy the Sovereign? Thomas Hobbes and the Puzzle of Representation 

The author tries to sort out “the problem of Thomas Hobbes” set by Hanna Pitkin in her classic The Concept of Representation. He argues against Pitkin that the lack of authorization is the necessary condition of the ruler’s sovereignty. The sovereign is none the less the representative of his subjects, yet not as individuals but rather of their natural and common desire for survival. Nobody is capable of surviving if there is no sovereign power, so power in Hobbes’s state stands first of all for security. Yet it is unauthorized by the original contract, contrary to what Hobbes tries to persuade the reader, and resembles rather the relation between the pater familias and his offspring or a mentally ill person and his guardian, as mentioned in The Leviathan; that is why the ruler also represents the reason they are deprived of. Thus Hobbes’s idea of representation reflects the impact of secularization on political thinking in this particular aspect, too. In the late medieval political philosophy, representation is actually a trilateral relation: the represented – the representative – the auditorium before whom the act of representation takes place. Yet for Hobbes, the power unauthorized by the represented, the power of the one who is fact an imposter can still be representative by being authorized in due time by the auditorium if the sovereign duly fulfills the function of representation. If the earthly ruler does not represent God in heaven in front of the ruled, and he does not represent the ruled in front of God, the represented and the auditorium are physically the same persons. This can be called the primary paradox of representative power rather than the problem of Thomas Hobbes.  

Marcin Miłkowski  

The Construction of the Notion of Liberty in Hobbes 

This paper is a rational reconstruction of the notion of liberty in the philosophy of Thomas Hobbes. It plays an important role in his theoretical structure, and is meant to legitimize the principles of the rational political system. The author claims that the proper notion of liberty that Hobbes cares most about is to be analyzed not in terms of his mechanistic philosophy but in political terms, i.e. in terms of rights. The construction of the social contract with the sovereign is supposed to warrant retaining the maximal (and equal for all) scope of rights: the rights may be constrained only when it is absolutely necessary to make the contract binding. As a result, Hobbesian construction turns out to be closer to the later Kantian tradition in political philosophy, and the Leviathan – the warrant of the universal liberty and happiness.  

Krzysztof Michałowski  

Hobbes as a Source of the Modern Legal State, or on Fear-based Liberalism in the Perspective of the Liberal Hope 

Thomas Hobbes, together with the philosophical figure of a sovereign is mostly associated with decisionism. My suggestion is to look at Hobbes as an ancestor of liberalism. In his theory of the social agreement, one should look for the roots of later Kant’s unsocial sociability or Hegel’s cunning of reason. For Hobbes, a conflict is a condition to draw up an agreement and the agreement as such is a result of the conflict which results from equality. Reasonably thinking entities appoint a sovereign to end the conflict – the equality is therefore transferred to a different level and the social background changes. Due to these two facts, respect for the right of nature becomes rational for every human being. Using the tools given by John Rawls (a division between rationality and „reasonableness”), I can compare the theory of a social agreement, explained in Leviathan with the depictions presented by John Rawls in A Theory of Justice and Political Liberalism, and also with the state of devils, described by Kant. Everything mentioned above is to help to find new energy and tools which would let revitalise liberalism and restore some hope that – although it is surrounded by enemies from both the left and right wing of the political scene – liberalism is not convicted to a defeat and the theory that Hobbes as elaborated in Leviathan may appear to be its ally.  

Filip Niemczyk  

Hobbes and Political Obligation 

The moral philosophy of Hobbes is based on his concept of the natural law as a dictate of reason. These dictates may be understood as prescriptive and universal, which is close to Richard Hare’s moral theory of universal prescriptivism. There are three possible theories of political obligation to be built on this basis. None of them seems to be a good theory. The one referring to direct agreement is the most simple and easy to refute. The concept of a hypothetical consent is morally questionable. Necessity does not seem to be sufficient to be the basis for moral obligations, both in utilitarian and deontological interpretation. The weakness of the ethical basis of Hobbes’ system leads to a conclusion that the relation between an individual and the state has to be based on the benefit and not on morality. Still, it seems plausible that this is the conclusion Hobbes wanted his readers to draw.

 

 
Streszczenia Drukuj Email
02.07.2011.

Michael Edwards

Arystotelizm, Kartezjusz i Hobbes 

Historiografia wczesnonowożytnej filozofii arystotelejskiej i jej związków z jej siedemnastowiecznymi krytykami, takimi jak Hobbes i Kartezjusz, rozrosła się w ostatnich latach. Niniejszy artykuł analizuje dynamikę tego procesu, koncentrując się na tendencji do komplikowania i rozczłonkowywania kategorii arystotelizmu na wielość rozmaitych „arystotelizmów” oraz na znaczeniu tego procesu dla prób stworzenia kontekstualnej historii powiązań Hobbesa i Kartezjusza z ich arystotelejskimi prekursorami i współczesnymi im autorami należącymi do tej tradycji. W szczególności rozważane są tu ostatnie prace o filozofii przyrody Kartezjusza i Hobbesa oraz sposoby, w jakie historycy powiązali rozmaite formy nowożytnego arystotelizmu z projektami novatores.  

 

Paweł Załęski 

Od klasycznego republikanizmu do nowoczesnego liberalizmuJak arystokratyczną filozofię polityczną Hobbesa zdezawuował Hegel swym burżuazyjnym projektem 

Od Starożytności do Rewolucji Francuskiej koncepcja państwa była rozumiana na sposób republikański jako polityczna wspólnota stworzona w efekcie politycznej umowy – społeczność cywilna (societas civilis). Innowacyjność Hobbesa nie leżała w wymyśleniu czegoś nowego, tylko w bardziej wyrazistym sformułowaniu antycznych idei, co doprowadziło do gwałtownego upowszechnienia i popularności klasycznego republikanizmu w epoce klasycyzmu. Ta arystokratyczna filozofia polityczna została pogrzebana po Rewolucji Francuskiej, kiedy zostało rozwinięte nowe systemowe podejście do rozumienia funkcjonowania państwa. Główną postacią rozwijającą nowoczesną koncepcję państwa był Hegel, który otwarcie przeciwstawił się koncepcji politycznej umowy.

 

 

 

Szymon Wróbel 

Spory o Thomasa Hobbesa. Lewiatan jako obiekt interpretacji, nadinterpretacji i dezinterpretacji 

Filozofia polityczna T. Hobbesa prowokuje do interpretacji, nadinterpretacji i dezinterpretacji. Nie byłoby w tym twierdzeniu nic zaskakującego, gdyby nie fakt, że interpretacje te wzajemnie się unieważniają i obrazują Hobbesa w ciągle nowy sposób. Lektura Hobbesa dokonana przez H. Arendt nie tylko całkowicie rozmija się z interpretacją dokonaną przez L. Straussa, ale sprawia wrażenie, jakby Arendt mówiła o innych fragmentach dzieła Hobbesa lub po prostu czytała innego filozofa. Podobnie rozpoznanie w Hobbesie ojca liberalizmu, co dokonało się w lekturze Straussa, nie ma nic wspólnego z rozpoznaniem w Hobbesie ojca decyzjonizmu w lekturze C. Schmitta. Zadanie niniejszego tekstu jest podwójne. Nade wszystko tekst zmierza do zrekonstruowania podstawowych linii napięć, które dadzą się rozszyfrować w dziele Hobbesa. Te linie napięć mają nam ukazać Hobbesa jako myśliciela prawdziwie problemowego, tj. myśliciela, który dynamiczną naturę rzeczywistości usiłuje pochwycić w statyczną strukturę pojęć. Potraktowanie tekstów Hobbesa jako struktury niejednorodnej, złożonej z wielu poziomów analiz, które wzajemnie się modyfikują, naprowadza autora do drugiego celu, jaki sobie stawia. Jeśli interpretacje Hobbesa są rzeczywiście antagonistyczne, to wyjaśnienie tego faktu stawia każdego czytelnika przed pewną alternatywą. Albo niektóre z tych interpretacji są z gruntu chybione lub wprost fałszywe i w tym znaczeniu są fałszywymi odczytaniami dzieła Hobbesa, albo też samo to dzieło jest tak skonstruowane, że zawiera w sobie konkurujące wątki, które wystawiają czytelników na sprzeczne lektury. Współczesny czytelnik nie ma innego wyjścia, jak tylko przebijać się przez kokon interpretacyjny do „bezpośredniej” lektury Hobbesa. Autor twierdzi, że nie mamy innego wyjścia, jak tylko lektura podwójna – lektura lektury Hobbesa dokonana przez Straussa, Schmitta, Arendt, Agambena, Kavkę, Foucaulta, Oakeshotta etc., oraz weryfikująca lektura wracająca do samego Hobbesa. Ten podwójny ruch lektury ma nas przestrzec przed dwoma niebezpieczeństwami – (1) groźbą unicestwienia Hobbesa w interpretacji, dokonującej się wokół „Hobbesa” i to „Hobbesa” skonstruowanego w tej interpretacji, oraz (2) niebezpieczeństwa równie naiwnego – odrzucenia wszelkich interpretacji w imię bezzałożeniowej lektury „rzeczywistego” Hobbesa.  

Gregory S. Kavka 

Hobbesowska wojna wszystkich ze wszystkimi 

Autor tekstu wyraża zaskoczenie, że w literaturze poświęconej Hobbesowi najbardziej oryginalny i ważny argument przedstawiony przez filozofa zaprezentowany w rozdziale XIII Lewiatana głoszący, że stan natury jest stanem wojny wszystkich ze wszystkimi, nader rzadko poddawany jest drobiazgowemu badaniu. Dla autora istnieją dwa główne powody, które sprawiły, że argument ten nie był poddawany starannej analizie. Niektórzy uważają najwyraźniej, że jest on do tego stopnia jasny i oczywiście poprawny, iż nie wymaga żadnej analizy czy wyjaśnienia. Inni uznają, że argument ten jest zależny od przyjętej przez Hobbesa egoistycznej psychologii i są skłonni wątpić w to, czy jest on istotnie interesujący dla tych, którzy nie podzielają ponurej koncepcji natury ludzkiej implikowanej przez tą psychologię. Kavka dowodzi, że obie te postawy są nieuzasadnione. Argumentacja Hobbesa opiera się na założeniach, które są znacznie bardziej prawdopodobne niż psychologiczny egoizm, ale mimo to jest nietrafna. Niezależnie od jej nietrafności, przyczynia się ona jednak do lepszego zrozumienie pewnych problemów dotyczących interakcji międzyludzkich.

 

Jean Hampton 

Hobbes i naturalizm etyczny 

Celem niniejszego artykułu jest ocena powodzenia Hobbesowskiej wersji naturalizmu etycznego. Po naszkicowaniu i ocenie teorii moralnej Hobbesa oraz wskazaniu powodów, które zadecydowały o jej atrakcyjności ówcześnie i obecnie, Hampton broni tezy, że to, czy podejście to jest przekonujące, zależy od milczącego włączenia tej samej „niedorzeczności”, którą teoria ta – jak twierdzi – sama odrzuca. Intencją Hampton jest więc nie tylko przedstawić interpretację tekstów Hobbesa, ale zbadać strukturę i słabe punkty pewnej wersji popularnego obecnie podejścia w etyce. Hampton wykazuje, że niektórzy współcześni teoretycy podzielający jego opory wobec metafizyki i głoszący ten typ teorii moralnej mylą się, tak jak on sam, co do stopnia, w jakim teoria ta unika włączania tego, co uznają za nieuprawnione treści metafizyczne. Choć prezentowane tutaj argumenty nie są bezpośrednią krytyką naturalizmu etycznego jako takiego, a jedynie jego Hobbesowskiej odmiany, to jednak Hampton wyjaśnia, dlaczego problemy z podejściem Hobbesa są wystarczająco poważne, żeby zaniepokoić każdego zwolennika naturalizmu etycznego.  

Quentin Skinner 

Hobbes o reprezentacji 

Wedle klasycznej pracy Hanny Pitkin The Concept of Representation, Thomas Hobbes przedstawia „pierwsze gruntowne i systematyczne omówienie pojęcia reprezentacji w języku angielskim”. Przytoczone oceny osiągnięć Hobbesa wydają mi się podwójnie mylące. Po pierwsze, są one historycznie nieścisłe. Do momentu, w którym Hobbes opublikował Lewiatana w 1651 r., kilku angielskich pisarzy politycznych stworzyło w pełni rozwinięte teorie rządu reprezentatywnego. Ponadto opracowane przez nich teorie miały zostać wykorzystane do rewolucyjnego zakwestionowania rządów króla Karola I w latach czterdziestych XVII w., jak również ostatecznie zalegitimizować w 1649 r. przemianę Anglii w republikę czy też „wolne państwo”. Krytyka Skinnera dotyczy tego, że cytowane interpretacje zniekształcają projekt Hobbesa zawarty w Lewiatanie. Hobbes nie artykułuje jako pierwszy politycznej teorii reprezentacji, prezentuje natomiast w Lewiatanie krytyczny komentarz do całego wachlarza już istniejących teorii, w szczególności tych wysuwanych przez parlamentarnych przeciwników monarchii Stuartów na początku angielskiej wojny domowej.  

Annabel Herzog 

Hobbes i Corneille o reprezentacji politycznej 

W niniejszym eseju porównuję znaczenie reprezentacji politycznej w Lewiatanie Hobbesa i Cynnie Pierra Corneilla. Dla obu autorów monarcha jest „reprezentantem”, a reprezentacja jest warunkiem koniecznym skutecznej suwerenności. Niemniej jednak termin „reprezentacja” u Hobbesa i Corneilla oznacza coś całkowicie odmiennego. Dla pierwszego jest ona działaniem i wypowiadaniem się w imieniu nieobecnej wielości; dla drugiego oznacza działanie i wypowiadanie się w obecności publiczności politycznej, z intencją wywarcia na tej widowni wrażenia. Chciałabym dowieść, że naszą późno nowoczesną (lub ponowoczesną) koncepcję suwerenności można postrzegać jako (nieświadomie) opartą na połączeniu odmiennych pojęć reprezentacji Hobbesa i Corneilla.

 

Andrzej Waśkiewicz 

Kogo reprezentuje suweren? Thomas Hobbes i zagadka reprezentacji 

Autor podejmuje „problem Thomasa Hobbesa” postawiony przez Hannę Pitkin w jej klasycznej pracy The Concept of Representation. Polemizując z jej twierdzeniem, że koniecznym warunkiem suwerennej władzy jest autoryzacja relacji reprezentacji, dowodzi, że suweren w istocie jest reprezentantem, ale nie podlegających mu jednostek, tylko wspólnego im wszystkim pragnienia przeżycia. Ponieważ nikt nie jest zdolny do zachowania życia pod nieobecność suwerennej władzy, władza w państwie Hobbesa reprezentuje sobą przede wszystkim bezpieczeństwo. Wbrew temu, do czego stara się on usilnie przekonać, nie jest ona jednak autoryzowana przez umowę społeczną, przypomina natomiast opisane również w Lewiatanie relacje między dziećmi a ich wszechmocnym ojcem oraz między ludźmi umysłowo upośledzonymi a ich opiekunami; władza bynajmniej nie reprezentuje Boga, ale jedynie rozum, którego brak jednym i drugim. Można w tym również widzieć wpływ sekularyzacji na myśl polityczną, w późnośredniowiecznej filozofii politycznej reprezentacja jest bowiem relacją trójstronną pomiędzy reprezentowanym, reprezentantem i audytorium, przed którym zachodzi. Dla Hobbesa jednak władza nieautoryzowana przez reprezentowanych, a więc władza uzurpatora, może być władzą reprezentatywną, jeśli zostanie autoryzowana przez samo audytorium, przed którym suweren należycie wypełnia swoją funkcję reprezentanta. A skoro ziemski władca nie reprezentuje Boga na ziemi ani też nie reprezentuje przed Bogiem swojego ludu, to reprezentowani i audytorium są fizycznie tymi samymi osobami: władza reprezentuje ich przed nimi samymi. Nie jest to bynajmniej „problem Thomasa Hobbesa”, ale odkryty przez niego podstawowy paradoks reprezentacji zsekularyzowanej władzy politycznej. 

Marcin Miłkowski 

Hobbesa konstrukcja pojęcia wolności 

W artykule przedstawiono racjonalną rekonstrukcję pojęcia wolności w filozofii Hobbesa. Odgrywa ono istotną rolę w strukturze teoretycznej, która ma uprawomocnić zasady racjonalnego ustroju politycznego. Tezą tekstu jest, że właściwe pojęcie wolności, o które chodzi Hobbesowi, należy analizować nie w kategoriach mechanistycznej metafizyki, lecz w kategoriach politycznych, a mianowicie w kategoriach uprawnień. Konstrukcja umowy społecznej z suwerenem ma zapewniać zachowanie maksymalnego (i równego dla wszystkich) zakresu uprawnień: uprawnienia można ograniczać tylko tam, gdzie jest to bezwzględnie konieczne dla dalszego obowiązywania umowy i jej zawarcia. W efekcie Hobbesowski wywód okazuje się bliski późniejszej tradycji kantowskiej, a Lewiatan – gwarantem wolności i pomyślności powszechnej.

 

Krzysztof Michałowski 

Hobbes jako źródło współczesnego państwa prawa czyli o liberalizmie strachu w perspektywie liberalnej nadziei


Tomasz Hobbes wraz z filozoficzną figurą suwerena kojarzony jest głównie z decyzjonizmem. Proponuję spojrzeć na Hobbesa jako na protoplastę liberalizmu. W jego teorii umowy społecznej należy szukać korzeni późniejszej Kantowskiej teorii aspołecznej towarzyskości czy też Heglowskiej chytrości rozumu. Dla Hobbesa konflikt jest bowiem warunkiem zawarcia umowy, a umowa jest wynikiem konfliktu zrodzonego z równości. Aby go zażegnać, racjonalnie myślące podmioty powołują suwerena, równość zostaje w efekcie przeniesiona na inny poziom, zmienia się przez to tło społeczne, a co za tym idzie – przestrzeganie praw natury staje się racjonalne dla każdej jednostki. Korzystając z narzędzi wypracowanych przez Johna Rawlsa (podział na racjonalność i rozumność), porównuję teorię umowy społecznej wypracowaną w Lewiatanie z ujęciami zawartymi przez Johna Rawlsa w Teorii sprawiedliwości i Liberalizmie politycznym oraz zestawiam z opisanym przez Kanta państwem diabłów. Wszystko to służy znalezieniu nowej energii i wypracowaniu nowych narzędzi, które pozwoliłyby zrewitalizować liberalizm i przywrócić nadzieję, że choć otoczony przez nieprzyjaciół, zarówno z lewej, jak i z prawej strony sceny politycznej, nie jest on skazany na klęskę, a jego sojusznikiem może się okazać teoria wypracowana przez Hobbesa w Lewiatanie.  

Filip Niemczyk 

Hobbes i obowiązek polityczny 

Filozofia moralna Hobbesa opiera się na pojęciu prawa naturalnego pojmowanego jako nakazy rozumu. Owe rozkazy mogą być rozumiane jako preskryptywne i uniwersalne, co czyniłoby filozofię moralną Hobbesa bliską uniwersalnemu preskryptywizmowi Richarda Hare’a. Na tym gruncie możemy zbudować trzy teorie obowiązku politycznego. Żadna z nich nie wydaje się dobrą teorią. Pierwszą i najprostszą możliwością jest odwołanie do bezpośredniej zgody, którą łatwo jest odrzucić. Druga jest odwołaniem do pojęcia zgody hipotetycznej, której moralne znaczenie budzi wątpliwości. Trzecią możliwością jest odwołanie do konieczności, która jednak nie wydaje się wystarczającą podstawą obowiązków moralnych – zarówno w ujęciu utylitarystycznym, jak i deontologicznym. Słabość etycznego fundamentu systemu Hobbesa prowadzi do konkluzji, że relacja pomiędzy jednostką a państwem musi być zbudowana na podstawie wzajemnej korzyści, a nie moralności. Nie jest wykluczone, że jest to konkluzja, do której chciał przekonać nas Hobbes.

 

 

 
«« start « poprz. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 nast. » koniec »»

Pozycje :: 28 - 36 z 187