Logo PF-L Przegląd Filozoficzno-Literacki
| o nas | kontakt | zamiast manifestu |
Strona główna
Aktualności
Spisy treści
Dla autorów
Kontakt
Sprzedaż
Współpracujemy
Adresy w sieci
Szukaj
Wydawnictwo
Mapa witryny
International Forum of Electronic Publications
Noty o autorach Drukuj Email
17.12.2011.

NOTY O AUTORACH


Marzena Adamiak, filozofka. Zajmuje się problematyką tożsamości, głównie w obrębie francuskiej filozofii współczesnej i teorii genderowych. Adiunkt w zespole badawczym psychoanalizy i badań nad kategorią gender w filozofii IFiS PAN. Autorka książki O kobiecie, która nawiedza myśl. Kobieta jako figura inności w koncepcji podmiotu Emmanuela Lévinasa (2007).


Diana Agrest, architektka i teoretyczka architektury. Współzałożycielka studia Agrest and Gandelsonas Architects. Obecnie profesorka architektury w The Cooper Union for the Advancement of Science and Arts w Nowym Jorku. Autorka projektów architektonicznych realizowanych w Europie, Stanach Zjednoczonych, Azji i Ameryce Łacińskiej, a także licznych książek, m.in. Architecture from Without: Theoretical Framings for a Critical Practice (1991), The Sex of Architecture (1996).


Anna Barcz, ur. 1979, doktorantka w Instytucie Badań Literackich PAN; pisze pracę doktorską pod kierunkiem prof. Ryszarda Nycza na temat ekokrytyki jako teorii literatury i jej reprezentacji w tekstach kultury doby nowoczesnej i ponowoczesnej; absolwentka filozofii i anglistyki na Uniwersytecie Warszawskim; publikowała m.in. w „Artmixie", „Zeszytach Literackich", „Historii Pol(s)ki", „Recyklingu Idei", a także w czasopismach międzynarodowych, takich jak „The Journal of Ecocriticism" i „Comparative Critical Studies". Jej teksty znajdują się także w zbiorach książkowych: Gdzie wschodzi Gombrowicz i kędy zapada, Wydział Filozofii i Socjologii UW, Warszawa 2004; Tropy tożsamości: inny, obcy, trzeci, pod red. W. Kalagi, Katowice: Wyd. Uniwersytetu Śląskiego 2004. Tłumaczka i nauczycielka języka angielskiego.


Jan Borowicz, student kulturoznawstwa i psychologii w ramach MISH na UW. Przygotowuje pracę magisterską pod opieką prof. dra hab. Jacka Leociaka (IBL PAN) pod roboczym tytułem: Nagość i mundur. Wizje cielesności w filmie propagandowym III Rzeszy.


Judith Butler, jest profesorką retoryki i literatury porównawczej na uniwersytecie kalifornijskim w Berkeley, autorką wielu publikacji z dziedziny filozofii, teorii feministycznej oraz queer theory, a także licznych książek. Po polsku dostępne są następujące pozycje: Uwikłani w płeć. Feminizm i polityka tożsamości (przeł. K. Krasuska, Warszawa 2008), Walczące słowa. Mowa nienawiści i polityka performatywu (przeł. A. Ostolski, Warszawa 2010), Żądanie Antygony. Rodzina między życiem a śmiercią (przeł. M. Sugiera i M. Borowski, Kraków 2010), Ramy wojny. Kiedy życie godne jest opłakiwania? (przeł. A. Czarnacka, Warszawa 2011).


Barbara Creed, profesorka na Cinema Studies i dyrektorka The School of Culture and Communication na Uniwersytecie w Melbourne; jej zainteresowania badawcze dotyczą teorii feministycznej, psychoanalizy, kina praw człowieka, etyki zwierząt i mediów. Napisała m.in. The Monstrous - Feminine: Film, Feminism, Psychoanalysis (1993), a ostatnio: Phallic Panic: Film, Horror & the Primal Uncanny (2005) i Darwin's Screens: evolutionary aesthetics, time and sexual display in the cinema (2009).


Agata Czarnacka, ur. 1981, w Zakładzie Etyki IF UW kończy doktorat na temat pojęć normy i normalności w psychoanalizie i feminizmie. Opublikowała wiele tłumaczeń książkowych, w tym Judith Butler, Ramy wojny (Warszawa 2011), Pierre Ronsavallon, Kontrdemokracja. Polityka w dobie nieufności (Wrocław 2011), Natalie Depraz, Zrozumieć fenomenologię (Warszawa 2010), Enzo Traverso, Europejskie korzenie przemocy nazistowskiej (Warszawa 2011).


Aleksandra Derra, filozofka, filolożka, tłumaczka. Adiunkt w Zakładzie Filozofii Współczesnej Instytutu Filozofii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Zajmuje się współczesną filozofią anglo-amerykańską, w szczególności filozofią języka i feministyczną filozofią nauki. Współorganizatorka podyplomowych studiów genderowych na UMK w Toruniu. Autorka niedawno opublikowanej książki Odsłonić tajemnicę znaczenia. Eseje z filozofii języka (Wydawnictwo Naukowe UMK 2011).


Anna Dziedzic, adiunkt w Zakładzie Historii Filozofii Polskiej Instytutu Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Autorka książki Antropologia filozoficzna Edwarda Abramowskiego (Wrocław 2010). Zajmuje się historią filozofii polskiej, filozofią przełomu antypozytywistycznego i filozofią człowieka. Członek zespołu redakcyjnego „Przeglądu Filozoficzno-Literackiego".


Elizabeth Grosz, urodzona w Sydney, obecnie profesorka Women's and Gender Studies na stanowym uniwersytecie Rutgers w New Jersey, prowadzi także zajęcia z zakresu gender studies i architektury na Uniwersytecie w Bergen, w Norwegii oraz na Uniwersytecie w Sydney, a także gościnne seminaria i wykłady na uniwersytetach w Stanach Zjednoczonych, m.in. na Uniwersytecie Kalifornijskim w Santa Cruz czy Duke University. Jej zainteresowania badawcze dotyczą ciała, seksualności, przestrzeni, czasu i materialności. Jest autorką wielu artykułów z zakresu filozofii, feminizmu, psychoanalizy i architektury, a także książek, m.in. Sexual Subversions: Three French Feminists (1989), Jacques Lacan: A Feminist Introduction (1990), Volatile Bodies: Toward a Corporeal Feminism (1994), Space, Time and Perversion: Essays on the Politics of Bodies (1995), Architecture from the Outside: Essays on Virtual and Real Space (2001), The Nick of Time: Politics, Evolution and the Untimely (2004), Time Travels: Feminism, Nature, Power (2005), Chaos, Territory, Art: Deleuze and the Framing of the Earth (2008), jej najnowsza książka zatytułowana jest Becoming Undone: Darwinian Reflections on Life, Politics, and Art (2011).


Lidia Klein, ur. 1983, historyczka sztuki, doktorantka w Instytucie Historii Sztuki UW, gdzie przygotowuje pracę poświęconą metaforom biologicznym we współczesnej architekturze. Stypendystka Fundacji Fulbrighta (Junior Visiting Researcher na Duke University 2010/2011). Publikowała między innymi w pismach „A10-new European architecture magazine", „Architektura", „Sztuka i Filozofia".


Monika Murawska, ur. 1978, absolwentka filozofii i historii sztuki na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie zajmowała się przede wszystkim historią filmu. W 2008 roku obroniła doktorat na Uniwersytecie Warszawskim poświęcony współczesnej fenomenologii francuskiej. Obecnie pracuje jako adiunkt w Katedrze Teorii Wydziału Sztuki Nowych Mediów i Scenografii na Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. Jest trzykrotną stypendystką Rządu Francuskiego, sekretarzem redakcji „Przeglądu Filozoficzno-Literackiego" i członkiem Polskiego Towarzystwa Fenomenologicznego. Tłumaczy z języka francuskiego; jest autorką książek: Problem innego (2005) i Filozofowanie z zamkniętymi oczami (2011).


Marek Pokropski, ur. 1981 r., doktorant w Zakładzie Historii Filozofii Nowożytnej Instytutu Filozofii UW. Stypendysta Fundacji Fulbrighta oraz Katholieke Universiteit Leuven (Belgia). Obecnie kończy pisać pracę doktorską pt. Cielesna geneza czasu i przestrzeni. Główny obszar zainteresowań naukowych to filozofia umysłu, fenomenologia i kognitywistyka.


Monika Rogowska-Stangret, absolwentka filozofii na Uniwersytecie Warszawskim oraz podyplomowych studiów w Laboratorium Psychoedukacji w Wyższej Szkole Psychologii Społecznej; doktorantka w Szkole Nauk Społecznych IFiS PAN, gdzie przygotowuje pracę doktorską zatytułowaną Ciało - poza Innością i Tożsamością. Trzy figury ciała w filozofii współczesnej pod kierunkiem prof. dr hab. Magdaleny Środy; stypendystka Fundacji Kościuszkowskiej (pobyt badawczy na stanowym uniwersytecie Rutgers w New Jersey) oraz Eberhard Karls Universität Tübingen; publikowała m.in. w „Ha!arcie", „Sztuce i Filozofii", „Recyklingu Idei", „LiteRacjach"; współpracuje z „Przeglądem Filozoficzno-Literackim".


Karol Sauerland, studiował filozofię, matematykę (u prof. Rasiowej i A. Mostowskiego) oraz germanistykę (u prof. E.M. Szaroty), profesor zw. Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ważniejsze publikacje książkowe: Diltheys Erlebnisbegriff, Berlin, New York 1972; Adornos Ästhetik des Nichtidentischen, Warschau 1975; Einführung in die Ästhetik Adornos, Berlin, New York 1979; Od Diltheya do Adorna. Studia z estetyki niemieckiej, Warszawa 1986; Dreissig Silberlinge. Denunziation in Gegenwart und Geschichte, Berlin 2000; Polen und Juden zwischen 1939 und 1968. Jedwabne und die Folgen, Berlin 2004; Literatur- und Kulturtransfer als Politikum am Beispiel Volkspolens, Frankfurt/M., Berlin, Bern, Bruxelles, New York, Oxford, Wien 2006.


Alicja Sawicka, doktorantka w Zakładzie Estetyki Instytutu Filozofii UW. Wybrane publikacje: O ambiwalentnej funkcji świata sztuki („Sztuka i Filozofia" 2007/31), Pytanie o czystość formy dzieła sztuki (Wizje i Re-wizje. Wielka księga estetyki w Polsce, red. K. Wilkoszewska, Kraków 2007), George Steiner: the Primariness and Secondariness of the Creation Art („Dialogue and Universalism" Vol. XIX, No. 2009/3-5), Estetyka zaangażowania a ontologiczny status dzieła sztuki (Materia sztuki, red. Michał Ostrowicki, Kraków 2010), Objawienie w sztuce. Objawienie sztuki („Sztuka i Filozofia" 2010/36).


Agata Stasińska, absolwentka psychologii, doktorantka w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych na Uniwersytecie Warszawskim i studentka podyplomowych studiów Gender Studies w ISNS UW, współorganizatorka konferencji „Strategie queer. Kulturowa i społeczna sytuacja osób nieheteroseksualnych i transpłciowych w perspektywie interdyscyplinarnej" na UW. Prowadzi zajęcia dotyczące rodziny w pespektywie teorii queer na Queer Studies KPH. W kręgu jej zainteresowań leżą socjologia płci i rodziny, społeczna teoria queer, socjologia seksualności oraz problematyka opresji i jej wpływ na psychospołeczne funkcjonowanie ludzi. Obecnie zajmuje się badaniem związków intymnych i rodzinnych kobiet nieheteroseksualnych.


Dorota Szymonik, filozofka, muzykolożka, trenerka, feministka. Ukończyła studia w Instytucie Filozofii na Uniwersytecie Warszawskim, absolwentka muzykologii na Uniwersytecie Wrocławskim oraz Szkoły Wokalnej im. J. Wasowskiego w Warszawie. Słuchaczka Studiów Podyplomowych warsztatu psychologicznego na UW. Prowadzi warsztaty pracy z głosem, zgłębia jego performatykę. Działa na rzecz równouprawnienia kobiet i mężczyzn oraz samoświadomości obu płci. Publikowała w „m|i" (Meredith Monk - kompozytorka współczesna) oraz „[fo:pa]" (Błazen. Ciało nieporęczne). Strona autorska: www.dorotaszymonik.pl.


Magdalena Środa, ur. w 1957 roku, profesor UW, dr hab., pracuje w Zakładzie Etyki Instytutu Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego; etyczka, filozofka, publicystka, feministka; zajmuje się historią idei etycznych, etyką stosowaną, filozofią polityczną i problematyką kobiecą. Autorka książek: Idea godności w kulturze i etyce, Wydział Filozofii i Socjologii UW, Warszawa 1993; Idee etyczne starożytności i średniowiecza. Podręcznik do etyki dla I klasy szkoły średniej, WSIP, Warszawa 1994; Idee etyczne czasów nowożytnych i współczesności. Podręcznik do etyki dla II klasy szkoły średniej, WSIP, Warszawa 1999; Indywidualizm i jego krytycy. Współczesne spory między liberałami, komunitarianami i feministkami na temat podmiotu, wspólnoty i płci, Aletheia, Warszawa 2003; Kobiety i władza, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2009; Etyka dla myślących, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2010; Mała książeczka o tolerancji, Wydawnictwo Czarna Owca, Warszawa 2010. Od 1993 jest redaktorką „Etyki" oraz członkinią Rady Naukowej „Przeglądu Filozoficznego"; była także członkinią Europejskiego Centrum Monitoringu Rasizmu i Ksenofobii w Wiedniu; jest członkinią Europejskiego Instytutu Równości Gender w Wilnie, Komitetu Etyki Polskiej Akademii Nauk, Rady Instytutu Spraw Publicznych oraz Rady Societas/Communitas; jest również założycielką i kierowniczką Podyplomowych Studiów Etyki i Filozofii (UW).


Monika Tokarzewska, adiunkt w Katedrze Filologii Germańskiej UMK. Pracę doktorską obroniła na temat literackości w dziele Georga Simmla. Do jej zainteresowań należą związki między literaturą i filozofią, przedstawienia historii środkowoeuropejskiej w literaturze, komparatystyka literacka i antropologia literatury

 
Noty o autorach Drukuj Email
17.12.2011.

NOTY O AUTORACH

 

Bronisław Baczko, historyk idei, były prof. Uniwersytetu Warszawskiego, profesor honorowy Uniwersytetu Genewskiego. Opublikował m.in. Rousseau – samotność i wspólnota, PWN, Warszawa 1964 (wyd. II: Słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2009); Lumieres de l’utopie, Payot, Paris 1978; Les imaginaires sociaux. Mémoires et espoires collectifs, Payot, Paris 1984; Comment sortir de la Terreur. Thermidor et la Révolution, [Paris]: Gallimard 1989 (Jak wyjść z Terroru. Termidor a Rewolucja, przeł. Wiktor Dłuski, Słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2005); Job, mon ami. Promesses du bonheur et fatalité du mal, [Paris]: Gallimard 1997 (Hiob, mój przyjaciel. Obietnice szczęścia i nieuchronność zła, przeł. Jerzy Niecikowski, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa 2001); Politiques de la Révolution française, Gallimard, Paris 2008. W roku 2011 otrzymał międzynarodową nagrodę Balzana za badania nad Oświeceniem i Rewolucją Francuską.


Michał Bohun, dr hab., historyk filozofii i myśli społecznej, adiunkt w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Specjalizuje się w badaniu dziejów myśli rosyjskiej i wątków rosyjskich w myśli polskiej XIX i XX wieku. Autor książek: Fiodor Dostojewski i idea upadku cywilizacji europejskiej (Katowice 1996), Kontrrewolucja i pesymizm. Filozofia społeczna Konstantina Leontjewa (Kraków 2000), Oczyszczenie przez burzę. Włodzimierz Ern i moskiewscy neosłowianofile wobec pierwszej wojny światowej (Kraków 2008).


Marian Broda, historyk filozofii i historyk idei, socjolog; badacz rosyjskiej filozofii, mentalności, kultury i tradycji ideologiczno-politycznej. Profesor w Katedrze Europy Środkowej i Wschodniej Uniwersytetu Łódzkiego. Opublikował m.in. Najtrudniejsze z rosyjskich wyzwań? Zagadka Leontjewa i Rosja (1994, 1995), Problemy s Leontjewym (2001), Historia a eschatologia. Studia nad myślą Konstantego Leontjewa i „zagadką Rosji” (2001), Narodnickie ambiwalencje. Między apoteozą ludu a terrorem (2003), Russkije woprosy o Rossii (2005), Mentalność, tradycja i bolszewicko-komunistyczne doświadczenie Rosji (2007), „Zrozumieć Rosję”? O rosyjskiej zagadce-tajemnicy (2011).


Bohdan Chwedeńczuk, ur. w 1938 r., dr hab., autor książek, artykułów i esejów filozoficznych; tłumacz. Emerytowany nauczyciel akademicki w Instytucie Filozofii UW. W filozofii zwolennik naturalizmu, skrajnego empiryzmu i relatywizmu moralnego.


Janusz Dobieszewski, dr hab., jest pracownikiem Instytutu Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się historią filozofii, filozofią społeczną, filozofią religii, a specjalizuje w filozofii rosyjskiej. Najważniejsze publikacje książkowe: Włodzimierz Sołowjow. Studium osobowości filozoficznej, Warszawa 2002; Wokół słowianofilstwa. Almanach myśli rosyjskiej, red., Warszawa 1998; Wokół Tołstoja i Dostojewskiego. Almanach myśli rosyjskiej, red., Warszawa 2000; Wokół Leontjewa i Bierdiajewa. Almanach myśli rosyjskiej, red., Warszawa 2001; Wokół Szestowa i Fiodorowa. Almanach myśli rosyjskiej, red., Warszawa 2007; Wokół Andrzeja Walickiego. Almanach myśli rosyjskiej, red. (wraz z: Jan Skoczyński, Michał Bohun), Warszawa 2009.


Juliusz Domański, filolog klasyczny ze specjalizacją neolatynistyczną i historyk filozofii starożytnej, średniowiecznej i renesansowej, emerytowany profesor Instytutu Filozofii i Socjologii PAN oraz Instytutu Filologii Klasycznej UW, członek czynny Polskiej Akademii Umiejętności, członek-korespondent Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, członek Polskiego Towarzystwa Filologicznego, Polskiego Towarzystwa Filozoficznego, International Society for the History of Rhetoric. Opublikował m.in. De Philippo Callimacho elegicorum Romanorum imitatore (1966), Erazm i filozofia (1973, 2001), „Scholastyczne” i „humanistyczne” pojęcie filozofii („Studia Mediewistyczne” XIX, 1978, z. 1), Początki humanizmu (jako t. IX Dziejów filozofii średniowiecznej w Polsce, red. Z. Kuksewicz, 1982), Tekst jako uobecnienie (1992, 2002), La philosophie, théorie ou manière de vivre? Les controverses de l’Antiquité à la Renaissance i toż w przekładzie polskim jako Metamorfozy pojęcia filozofii (1996), Z dawnych rozważań o marności i pogardzie świata oraz nędzy i godności człowieka (1997), Między filozofią a filologią. Wspomnienia (2012).


Stanisław Dubisz, ur. 30 sierpnia 1949 roku w Kolbuszowej, prof. dr hab. W centrum jego zainteresowań naukowych znajdują się: rozwój historyczny języka polskiego, zarówno z punktu widzenia systemu, jak i uwarunkowań kulturowych; stylistyczne zróżnicowanie polszczyzny, język artystyczny, retoryka; język polski poza granicami kraju, współczesna polszczyzna ogólna szczególnie w zakresie leksyki, komunikacji i dydaktyki oraz regionalne i środowiskowe odmiany polszczyzny: dialekty i gwary polskie, regiolekty, socjolekty. Najważniejsze publikacje: Język i polityka. Szkice z historii stylu retorycznego (1992), Język – historia – kultura (wykłady – studia – analizy) (t. I – wyd. I 2002, wyd. II 2005), Język – historia – kultura (wykłady – studia – szkice) (t. II – 2007). Jako współautor opublikował m.in.: niezwykle ceniony, kilkakrotnie wznawiany i poszerzany podręcznik akademicki Gramatyka historyczna języka polskiego (wraz z Krystyną Długosz-Kurczabową, wyd. I 1998, wyd. II 2003, wyd. III poszerzone i zmienione 2006) oraz zbiór ćwiczeń Gramatyka historyczna języka polskiego w testach, ćwiczeniach i tematach egzaminacyjnych (wraz z Krystyną Długosz-Kurczabową, wyd. I 2006). Jako współredaktor m.in.: Teksty staropolskie. Analizy i interpretacje (wraz z Wandą Decyk-Ziębą – 2003), Lingwistyka i polityka. Słownik pojęć politycznych i społecznych krajów Europy Środkowej i Wschodniej (wraz z Elżbietą Sękowską oraz Józefem Porayskim-Pomstą – 2007), Glosariusz staropolski. Dydaktyczny słownik etymologiczny (wraz z Wandą Decyk-Ziębą – 2008, wyd. 2009). Był również redaktorem naukowym Uniwersalnego słownika języka polskiego (2003).


Halina Floryńska, ur. w 1945 r. Absolwentka polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Doktorat nauk humanistycznych w IFiS PAN. Autorka książki Spadkobiercy Króla Ducha (Wrocław 1976) i licznych artykułów o polskiej myśli filozoficznej. Współautorka Zarysu dziejów filozofii polskiej 1815-1918, Warszawa 1983. Współredaktorka Przewodnika po literaturze filozoficznej XX w. pod red. Barbary Skargi, t. I-V, Warszawa 1994-1997. Sekretarz redakcji „Archiwum Historii Filozofii i Myśli Społecznej”.


Stanisław Gromadzki, ur. 24 marca 1971 r. w Kolnie; filolog, filozof, aforysta, tłumacz i eseista. Współautor (z Jerzym Niecikowskim) antologii Nihilizm: dzieje, recepcja, prognozy, Wydział Filozofii i Socjologii UW, Warszawa 2001, redaktor tomu Nietzsche – prowokator czy moralista?, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2011; przełożył książkę Karla Löwitha, Od Hegla do Nietzschego. Rewolucyjny przełom w myśli XIX wieku, Wydawnictwo KR, Warszawa 2001. Przygotowuje książkę eseistyczną Zapiski lekkoducha (fragmenty publikowane w czasopismach). Od 2006 r. kieruje Wydawnictwem Wydziału Filozofii i Socjologii UW. Wybrał i opracował (samodzielnie lub z innymi osobami) teksty do 21 numerów kwartalnika „Przegląd Filozoficzno-Literacki”. Zajmuje się myślą Nietzschego, filozofią kultury, filozofią literatury, tzw. warszawską szkołą historii idei, komparatystyką literacką oraz teorią przekładu.


Aleksandra Jasińska-Kania, profesor zwyczajny w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Zajmuje się współczesnymi teoriami socjologicznymi, międzynarodowymi badaniami porównawczymi wartości, konfliktami narodowymi i etnicznymi, socjologią emocji. Ważniejsze ostatnie publikacje: Współczesne teorie socjologiczne (wybór i oprac. z L. Nijakowskim, J. Szackim, M. Ziółkowskim, Scholar 2006), Obszary i formy wykluczenia etnicznego w Polsce (red. z S. Łodzińskim, Scholar 2009), Miłość i nienawiść: zakorzenienie i wykorzenienie w naturze, kulturze i społeczeństwie (w: A. Lompart, red., Jednostka zakorzeniona? Wykorzeniona?, Wydawnictwa UW 2010), Wartości i zmiany: Przemiany postaw Polaków w jednoczącej się Europie (red., Scholar 2012). Kierownik polskiego zespołu międzynarodowego projektu „European Values Study”.


Andrzej Kołakowski, dr, w czasie studiów na Uniwersytecie Warszawskim uczeń Stefana Żółkiewskiego, Bronisława Baczki, Leszka Kołakowskiego, Krzysztofa Pomiana. Doktorat pod kierunkiem Jerzego Szackiego. Publikacje: Spengler (monografia i wybór pism) 1981, O. Spengler, Historia, kultura, polityka (wybór pism, tłumaczenia wraz z J. Łozińskim) 1990, Biblioteka polska, 2007 (szkice o dziełach humanistów polskich I połowy XX wieku).


Tadeusz Kowalik, ur. w 1926 r., absolwent Wydz. Prawa UW i Instytutu Nauk Społecznych przy KC PZPR (członek 1948-1968); profesor nauk humanistycznych i ekonomicznych w Instytucie Nauk Ekonomicznych PAN oraz Wyższej Szkole Społeczno-Ekonomicznej w Warszawie. Jeden z najbardziej znanych krytyków polskiego modelu transformacji i reform Balcerowicza.


Małgorzata Kowalska, profesor Uniwersytetu w Białymstoku, kierowniczka Katedry Filozofii w Instytucie Socjologii tamże; zajmuje się głównie współczesną filozofią kontynentalną, przede wszystkim francuską, oraz filozofią społeczno-polityczną; autorka m.in. W poszukiwaniu straconej syntezy. Jean-Paul Sartre i paradygmaty filozoficznego myślenia (Warszawa 1997), Dialektyka poza dialektyką. Od Bataille’a do Derridy (Warszawa 2000), Demokracja w kole krytyki (Białystok 2005).


Paweł Kozłowski, profesor, ekonomista, pracownik Instytutu Nauk Ekonomicznych PAN. Wraz z Andrzejem Walickim opublikował Z Polski i o Polsce. Korespondencja z lat 2004-2006, Universitas, Kraków 2007.


Jan Krasicki, prof. UWr; zajmuje się filozofią rosyjską, polską i niemiecką XIX-XXI wieku, jego zainteresowania skupiają się na antropologii filozoficznej, filozofii religii oraz filozofii kultury. Autor książek Eschatologia i mesjanizm. Studium światopoglądu Mariana Zdziechowskiego, Wrocław 1994; Przeciw nicości. Eseje, Kraków 2002; Bóg, człowiek i zło. Studium filozofii Włodzimierza Sołowjowa, Wrocław 2003 (przekład na rosyjski: Bog, człowiek i zło. Issledowanije fiłosofii Władimira Sołowjowa, Moskwa 2009).


Zbigniew Kuderowicz, ur. w 1931 r., studiował filozofię w UW pod kierunkiem Tadeusza Krońskiego i Leszka Kołakowskiego, który czuwał nad pracą magisterską (1955). Pracę doktorską (wydaną pt. Doktryna moralna młodego Hegla) rozpoczął na seminarium T. Krońskiego, a ukończył w 1960 r. pod promotorstwem prof. Bronisława Baczki (po śmierci T. Krońskiego). W 1960 r. podjął pracę adiunkta w Katedrze Filozofii UJ u prof. Romana Ingardena. Habilitował się w 1966 na podstawie rozprawy Światopogląd a życie u Diltheya. W latach 1966-1973 był docentem, a od 1973 profesorem UJ. W latach 1974-1984 był dyrektorem Instytutu Filozofii w UJ. W 1985 r. przeniósł się do Filii UW w Białymstoku, był kierownikiem Katedry Filozofii w Uniwersytecie w Białymstoku do przejścia na emeryturę w 2002 r. Jest autorem kilku ważnych książek, m.in. Biografia kultury. O poglądach Jakuba Burckhardta (1973), Nietzsche (I wyd. 1974, IV wyd. 2001), Filozofia nowożytnej Europy (1989).


Marcin Kula, ur. w 1943 r., jest historykiem, profesorem Uniwersytetu Warszawskiego oraz Akademii Leona Koźmińskiego. Był opiekunem naukowym ponad 100 magistrantów oraz promotorem kilkunastu prac doktorskich. Publikował z zakresu dziejów Ameryki Łacińskiej, historii najnowszej, socjologii historycznej oraz roli historii w życiu społecznym. Ostatnio ogłosił: Mimo wszystko bliżej Paryża niż Moskwy (Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego 2010). Jest przewodniczącym Komitetu Redakcyjnego serii „W krainie PRL” (Wydawnictwo TRIO).


Andrzej de Lazari, prof. dr hab., historyk idei, rusycysta. Andrzej Walicki był promotorem jego rozprawy doktorskiej z historii myśli rosyjskiej. Pracuje w Instytucie Studiów Międzynarodowych UŁ, kieruje tam Katedrą Europy Środkowej i Wschodniej, Interdyscyplinarnym Zespołem Badań Sowietologicznych oraz serią wydawniczą Idee w Rosji. Zob. http://www.toya.net.pl/~delazari/.


Janusz Maciejewski, ur. 2 czerwca 1930 r. w Łodzi, zm. 9 lutego 2011 r. w Warszawie; filolog, krytyk literacki, historyk i socjolog literatury polskiej. Był absolwentem Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Łódzkiego, swoją działalność naukową związał jednak z Uniwersytetem Warszawskim i Polską Akademią Nauk. Po wydarzeniach z marca 1968 roku został zwolniony z Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie zatrudniono go ponownie w 1980 roku. W 1969 r. objął stanowisko w Instytucie Badań Literackich PAN. Należał do Klubu Krzywego Koła, KOR-u, KSS „KOR”, NSZZ „Solidarność”, ZLP i Komitetu Obywatelskiego, a także współtworzył Stowarzyszenie Pisarzy Polskich. Związany był z tygodnikiem „Wieś” i rocznikiem „Prace Polonistyczne”, jak również z czasopismami: „Współczesność”, „Nowa Kultura”, „Twórczość”, „Tygodnik Kulturalny”, „Teksty” czy „Miesięcznik Literacki”. Tytuł profesora otrzymał w 1990 r. Wykładał w Wyższej Szkole Psychologii Społecznej. Wielki Mistrz Honorowy Wielkiej Loży Narodowej Polski. Był wybitnym znawcą Oświecenia i literatury polskiej II połowy XIX wieku. Autor m.in. Przedburzowcy. Z problematyki przełomu między romantyzmem a pozytywizmem (1971), Dylematy wolności. Zmierzch sarmatyzmu i początki Oświecenia w Polsce (1994) czy monografii Cyprian Norwid (1992).


Barbara Markiewicz, prof. dr hab., kierownik Zakładu Filozofii Polityki w Instytucie Filozofii UW. Zainteresowania naukowe: historia filozofii, filozofia współczesna (fenomenologia), idealizm niemiecki, filozofia polityczna – historia i współczesność. Opublikowała m.in.: Filozofia i świat życia codziennego, Ossolineum, Warszawa-Kraków-Gdańsk-Wrocław 1981; Od mistycyzmu do symbolizmu. Jakub Boehme i Emanuel Swedenborg (z B. Szymańską) – Ossolineum, Warszawa-Kraków-Gdańsk-Wrocław 1985; U źródeł niemieckiego idealizmu. Pojęcie współczesności a filozofia zjednoczenia, WFiS UW, Warszawa 1988.


Sławomir Mazurek, dr hab., profesor nadzwyczajny w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN, specjalista w zakresie filozofii rosyjskiej, autor książek poświęconych tzw. rosyjskiemu renesansowi religijnemu.


Andrzej Mencwel, ur. 11 września 1940 r. w Tarnobrzegu; profesor w Instytucie Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego, wykładowca historii i antropologii kultury, eseista, krytyk, publicysta. Od 1992 r. kierownik Katedry Kultury Polskiej na Wydziale Polonistyki UW, współzałożyciel powstałego z niej Instytutu Kultury Polskiej, jego dyrektor w latach 1998-2005. Ważniejsze publikacje książkowe: Sprawa sensu (PIW 1971), Stanisław Brzozowski. Kształtowanie myśli krytycznej (Czytelnik 1976), Widziane z dołu (PIW 1980), Spoiwa. Refleksje krytyczne (Czytelnik 1983), Etos lewicy. Esej o narodzinach kulturalizmu polskiego (PIW 1990), Przedwiośnie czy potop. Studium postaw polskich w XX wieku (Czytelnik 1997), No! Io non sono morto… Jak czytać „Legendę Młodej Polski” (Wydawnictwo Literackie 2001), Kaliningrad, moja miłość. Dwa pokrewne eseje podróżne (Borussia 2003; przekład niemiecki: Kaliningrad, mon amour, 2005), Wyobraźnia antropologiczna. Próby i studia (Wydawnictwo UW 2006), Rodzinna Europa po raz pierwszy (Universitas 2009), Nauczyciele i przyjaciele (Wydawnictwa UW 2010).

Zbigniew Ogonowski, prof. dr hab., ur. w czerwcu 1924 r. w Warszawie. W latach 1949-1952 pracował w Państwowym Instytucie Wydawniczym przygotowując edycję dzieł wszystkich Andrzeja Frycza Modrzewskiego. Od r. 1954 zatrudniony w Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, najpierw w Zakładzie Historii Nauki, a od r. 1956 w powstającym właśnie Instytucie Filozofii i Socjologii, mianowicie w Zakładzie Historii Filozofii i Myśli Społecznej (ówczesny kierownik i faktyczny twórca zakładu: Bronisław Baczko). Pracę doktorską obronił na Uniwersytecie Warszawskim w r. 1958, habilitował się w r. 1966 w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN. Tu też przechodził kolejne szczeble kariery naukowej: od r. 1966 – docent, od r. 1972 profesor nadzwyczajny, od r. 1982 profesor zwyczajny. W latach 1976-1994 kierownik Zakładu Historii Filozofii Nowożytnej. Emerytowany z końcem 1994 r. Jest historykiem filozofii, którego zainteresowania badawcze skupiają się głównie na filozofii wieku XVII, w szczególności filozofii polskiej. Jego dorobek naukowy obejmuje nieco ponad 100 publikacji z zakresu historii filozofii i historii myśli politycznej (rozprawy, eseje, komentarze do edycji tekstów źródłowych, wstępy edytorskie, monografie). Spośród publikacji książkowych do ważniejszych należą: Z zagadnień tolerancji w Polsce XVII wieku (1958), Socynianizm a Oświecenie. Studia nad myślą filozoficzną i religijną arian w Polsce XVII wieku (1966), Locke (1972), Filozofia i myśl społeczna XVII wieku. 700 lat myśli polskiej, cz. I i II, w serii 700 lat myśli polskiej (1979), Filozofia szkolna w Polsce XVII wieku (1985), Zarys dziejów filozofii w Polsce. Wieki XIII-XVII (współaut. i red.) (1989), Myśl ariańska w Polsce XVII wieku. Antologia tekstów (1991), Filozofia polityczna w Polsce XVII wieku i tradycje demokracji europejskiej (1992; II wydanie rozszerzone 1999).


Ryszard Panasiuk, ur. w 1931 r., emerytowany profesor Uniwersytetu Łódzkiego, studiował filozofię w Uniwersytecie Warszawskim, doktorat uzyskał pod kierunkiem Prof. Bronisława Baczki. Zainteresowania badawcze: klasyczna filozofia niemiecka, myśl Feuerbacha, młodszych uczniów Hegla oraz marksizm. Ważniejsze publikacje: Filozofia i państwo. Studium myśli polityczno-społecznej lewicy heglowskiej i młodego Marksa 1838-1843, Warszawa 1967; Filozofia: historia i współczesność. Studia, odczyty, eseje, Łódź 2001; Przyroda – Człowiek – Polityka. Z dziejów filozofii niemieckiej XVIII/XIX wieku, Warszawa 2002.


Grzegorz Przebinda, ur. w 1959 r., historyk idei, rusycysta, profesor w Instytucie Filologii Wschodniosłowiańskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek redakcji czasopisma „Nowaja Polsza”, Zespołu Redakcyjnego „Przeglądu Rusycystycznego”, Rady Redakcyjnej dwumiesięcznika „Nowa Europa Wschodnia” i Rady Naukowej Instytutu Jana Pawła II KUL. Autor książek: Włodzimierz Sołowjow wobec historii, Arka, Kraków 1992; Mikołaj Czernyszewski – późny wnuk Oświecenia, Śląsk, Katowice 1997; Od Czaadajewa do Bierdiajewa. Spór o Boga i człowieka w myśli rosyjskiej 1832-1922, Polska Akademia Umiejętności, Kraków 1998; Zaułki Mistrza Wolanda, Oficyna Literacka, Kraków 2000; wspólnie z Józefem Smagą, Kto jest kim w Rosji po 1917 roku, Znak, Kraków 2000. Większa Europa. Papież wobec Rosji i Ukrainy, Znak, Kraków 2001; Między Moskwą a Rzymem. Myśl religijna w Rosji XIX i XX w., Universitas, Kraków 2003; Piekło z widokiem na niebo. Spotkania z Rosją 1999-2004, Znak, Kraków 2004. W druku: Mieżdu Rimom, Krakowom i Moskwoj. Russkaja idieja w nowej Polsze, RGGU, Moskwa 2012. W zaawansowanym przygotowaniu: Żywa Stara Ruś. Dzieje i kultura. Słownik.


Karol Sauerland, studiował filozofię, matematykę (u prof. Rasiowej i A. Mostowskiego) oraz germanistykę (u prof. E.M. Szaroty), profesor zw. Uniwersytetu Warszawskiego i Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. Ważniejsze publikacje książkowe: Diltheys Erlebnisbegriff, Berlin, New York 1972; Adornos Ästhetik des Nichtidentischen, Warschau 1975; Einführung in die Ästhetik Adornos, Berlin, New York 1979; Od Diltheya do Adorna. Studia z estetyki niemieckiej, Warszawa 1986; Dreissig Silberlinge. Denunziation in Gegenwart und Geschichte, Berlin 2000; Polen und Juden zwischen 1939 und 1968. Jedwabne und die Folgen, Berlin 2004; Literatur- und Kulturtransfer als Politikum am Beispiel Volkspolens, Frankfurt/M., Berlin, Bern, Bruxelles, New York, Oxford, Wien 2006.


Ryszard Sitek, dr nauk humanistycznych, adiunkt w Katedrze Filozofii Akademii Pomorskiej w Słupsku. Zajmuje się historią filozofii polskiej, historią idei, filozofią polityki, metodologią historii filozofii. Autor monografii Warszawska Szkoła Historii Idei. Między historią a teraźniejszością, Warszawa 2000. Publikował m.in. w periodykach: „Edukacja Filozoficzna”, „Ruch Filozoficzny”, „Kwartalnik Filozoficzny”, „Myśl Socjaldemokratyczna”, „Opcje”, „Nowe Książki”, „Zdanie”.


Jan Skoczyński, ur. w 1946 r., prof. dr hab., historyk filozofii, badacz dziejów filozofii polskiej przełomu XIX i XX w., historyk idei, pracownik Instytutu Filozofii UJ, kierownik Zakładu Filozofii Polskiej; autor m.in. Wartość pesymizmu. Studia i szkice o Marianie Zdziechowskim (1994), Neognoza polska (2004), Wiedza i sumienie (2010) oraz Historii filozofii polskiej (wraz z Janem Woleńskim, 2010).


Tadeusz Sławek, ur. 1946, polonista, anglista, kieruje Katedrą Literatury Porównawczej w Uniwersytecie Śląskim, którego w latach 1996-2002 był rektorem. Ostatnio opublikował: U-bywać. Człowiek, świat, przyjaźń w twórczości Williama Blake’a (2001), Antygona w świecie korporacji. Rozważania o uniwersytecie i świecie współczesnym (2002), Ujmować. Henry David Thoreau i wspólnota świata (2009). Wraz z kontrabasistą Bogdanem Mizerskim twórca esejów na głos i kontrabas.


Marek Styczyński, prof. dr hab.; kierownik Katedry Filozofii Współczesnej Instytutu Filozofii Uniwersytetu Łódzkiego, autor (m.in.): Filozofia społeczna Aleksandra Bogdanowa, Łódź 1990; O ideach, że złowrogie bywają. Recepcja rosyjskiej myśli filozoficzno-politycznej w Polsce po roku 1989, Łódź 1999; Umiłowanie przyszłości albo filozofia spraw ostatecznych. Studia nad filozofią Mikołaja Bierdiajewa, Łódź 2001.


Edward M. Swiderski, profesor nadzwyczajny filozofii na Uniwersytecie we Fryburgu, w Szwajcarii. Na główny obszar jego badań składają się: estetyka współczesna, filozofia społeczna, filozofia kultury oraz filozofia w Rosji i w Polsce. Przez wiele lat pełnił funkcję redaktora w czasopiśmie „Studies in East European Thought” (Wydawnictwo Springer). Najnowsza jego publikacja nosi tytuł What does it mean to be a ‘cultural realist’? Issues, questions… and uncertainties, w: Ivan Boldyrev (ed.), Kul’tura i forma, Vysšaja škola ekonomiki, Moskva 2010.


Barbara Szacka, prof. dr hab., socjolog. Emerytowany profesor zwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego, w latach 2003-2010 profesor w Wyższej Szkole Psychologii Społecznej w Warszawie. Opublikowała m.in. książki: Przeszłość w świadomości inteligencji polskiej, 1983; Czas przeszły i pamięć społeczna (z Anną Sawisz) 1990; Czas przeszły, pamięć, mit, 2006. Współautorka Między codziennością a wielką historią. Druga wojna światowa w pamięci zbiorowej społeczeństwa polskiego, 2010.


Andrzej Szahaj, profesor zwyczajny w Instytucie Filozofii UMK w Toruniu, członek Komitetu Nauk Filozoficznych PAN oraz Komitetu Nauk o Kulturze PAN. Autor książek: Krytyka, emancypacja, dialog. Jürgen Habermas w poszukiwaniu nowego paradygmatu teorii krytycznej (Warszawa 1990), Ironia i miłość. Neopragmatyzm Richarda Rorty’ego w kontekście sporu o postmodernizm (Wrocław 1996), Jednostka czy wspólnota? Spór liberałów z komunitarystami a sprawa polska (Warszawa 2000), Zniewalająca moc kultury. Artykuły i szkice z filozofii kultury, poznania i polityki (Toruń 2004), E pluribus unum? Dylematy wielokulturowości i politycznej poprawności (Kraków 2004), Filozofia polityki (wraz z Markiem N. Jakubowskim, Warszawa 2005), Relatywizm i fundamentalizm oraz inne szkice z filozofii kultury i polityki (Toruń 2008), Teoria krytyczna szkoły frankfurckiej (Warszawa 2008).


Lech Szczucki, prof. dr hab. (ur. 1933), historyk filozofii i kultury, em. pracownik Instytutu Filozofii i Socjologii PAN. Członek czynny Polskiej Akademii Umiejętności, członek zwyczajny Towarzystwa Naukowego Warszawskiego. Główne prace: Marcin Czechowic. Studium z dziejów antytrynitaryzmu polskiego, 1964; Michał Servet. Wybór pism i dokumentów, 1967; Myśl filozoficzno-religijna reformacji XVI wieku, 1972; W kręgu myślicieli heretyckich, 1972; Filozofia i myśl społeczna XVI wieku (700 lat myśli polskiej), 1978; Nonkonformiści religijni XVI i XVII wieku, 1993; Humaniści, heretycy i inkwizytorzy, 2006; Andreas Dudith, Epistulae, t. I-VI, 1992-2005 (t. VII w przygotowaniu) – redakcja naukowa wspólnie z Tiborem Szepessy.


Małgorzata Szpakowska, ur. 1940, prof. dr hab., absolwentka polonistyki i filozofii, antropolog i historyk kultury, krytyk literacki i teatralny, pracuje w Instytucie Kultury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego, wieloletnia redaktorka w miesięczniku „Dialog”. Książki: Światopogląd Stanisława Ignacego Witkiewicza (1976), O kulturze i znachorach (1983), Dyskusje ze Stanisławem Lemem (1996), Zakorzenienie, wykorzenieni (1997), Chcieć i mieć. Samowiedza obyczajowa w Polsce czasów transformacji (2003), Teatr i bruk. Szkice o krytykach teatralnych (2006). Redaktorka i współautorka tomu Obyczaje polskie. Wiek XX w krótkich hasłach (2008) i podręcznika Antropologia ciała (2008).


Wiktoria Śliwowska, ur. w 1931 w Warszawie, prof. dr hab., pracownik Instytutu Historii PAN, badaczka historii Rosji i losu polskich zesłańców na Syberii. Autorka m.in. Sprawa Pietraszewców (1964), Mikołaj I i jego czasy: 1825-1855 (1965), Ucieczki z Sybiru (2005). W 2008 opublikowała wraz z mężem, René Śliwowskim, wspomnienia Rosja – nasza miłość.


Janusz Tazbir, ur. 1927, zajmuje się dziejami kultury i obyczajów oraz ruchów religijnych XVI-XVIII w. Emerytowany profesor Instytutu Historii PAN. Ogłosił m.in. następujące książki: Państwo bez stosów i inne szkice (ostatnie wydanie 2000), Okrucieństwo w nowożytnej Europie (ostatnie wydanie 2000), Silva rerum historicarum (2002), Polacy na Kremlu i inne historyje (2005), Długi romans z muzą Klio (2007).


Danuta Ulicka, prof. dr hab. w Instytucie Literatury Polskiej Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, kierownik Zakładu Poetyki, Teorii Literatury i Metodologii Badań Literackich. Autorka książek Ingardenowska filozofia literatury. Konteksty (1992); Oblicza samotności (1996), Granice literatury i pogranicza literaturoznawstwa. Fenomenologia Romana Ingardena w świetle filozofii lingwistycznej (1999), Literaturoznawcze dyskursy możliwe. Studia z dziejów nowoczesnej teorii literatury w Europie Środkowo-Wschodniej (2007), redaktor wielu książek zbiorowych i antologii, tłumaczka rosyjskiej myśli humanistycznej XX wieku (m.in. Michaiła Bachtina, Władimira Proppa, Siergieja Awierincewa, Olgi Freudenberg, Wiaczesława Iwanowa, Borisa Uspienskiego).

 
Abstracts Drukuj Email
17.12.2011.

Judith Butler

Bodies That Matter

In the opening chapter of her book Bodies That Matter, Judith Butler considers the relation between cultural construction and matter. According to Butler, this opposition is marked by power relations. The author tries to destabilize the category of matter by investigating what is excluded in the process of the construction of matter as being outside of language. The article critically explores mimesis as philosophical method developed by Irigaray. Butler particularly concentrates on what is unconsciously excluded from Irigaray's discourse.


Elizabeth Grosz

Darwin and the Species of Man

Elizabeth Grosz investigates the relation between the man and the animal from the perspective of Darwin's theory. Grosz claims that up till now philosophy and humanities in general have faced the consequences of Darwinism to a small extent. As a matter of fact, the theory of evolution presents human being from the broader perspective. The man is just one form of the life differentiating and overcoming itself. Humanities have considered human being to be radically opposed to the animal. In the future however, humanities should fully acknowledge that the man is just one of the possible answers to questions posed by nature that continues to differentiate itself toward the future.


Barbara Creed

Lesbian Bodies. Tribades, tomboys and tarts

Barbara Creed in her text reflects on the question of a lesbian body and its representations in culture, especially in cinema. Creed emphasizes three ways of presenting the lesbian bodies (and simultaneously of controlling them) in the patriarchal culture: the masculinized, animalistic and narcissistic lesbian body. In the concluding part of the article, Creed presents debates devoted to the body within the lesbian community and changes introduced in 1970s and 1990s.


Diana Agrest

Architecture from Without: Body, Logic, and Sex

In this article, Diana Agrest investigates the relations between architecture and the body throughout the centuries. The text consists of two parts. In the first one, entitled The Book of the Renaissance, the author presents the body as the source of inspiration for Renaissance architecture. She claims that the body that stimulated the imagination of Italian architects of this time was male. This fact opens up the possibility of broader perspective from which the problem of exclusion of women, their bodies and role from the process of creating and giving life emerges. The second part, The Text of the City, is an attempt to include the repressed feminine in the architectural project of the city that can no longer be the reflection of the totally formed and closed system.


Karol Sauerland

The Body and the Soil in the Thought of Nietzsche

The author sees modern philosophers, at least in their reflection on the body and thought, as heirs of Cartesian dualism on the one hand and Feurbach's materialism on the other. In this context, Nietzsche is perceived as an exceptional thinker, deconstructing Cartesian order and simultaneously going beyond the radicalism of the German philosopher. What is more, the author shows in what manner Nietzsche anticipates or indeed enables Freud's way of thinking. Nietzsche reformulated the relation between the body and thought; the author shows that this turn is the consequence of consideration of another opposition: celestial vs. earthly, where the earthly is juxtaposed with the corporeal. Author also presents ways in which the body is useful in the interpretation of philosophy and art as well.


Marek Pokropski

Body

From Phenomenology to Cognitive Science

In the article, the author shows how the phenomenological concept of embodiment influenced the contemporary cognitive science. At the beginning, the concept of body in the phenomenology of Edmund Husserl and Maurice Merleau-Ponty is introduced. Next, the author presents the genesis of cognitive science and discusses its main paradigms. The last part of the article is devoted to one of these paradigms - embodied cognition. Among different views on embodied cognition, the author describes enactivism, which is considerably influenced by phenomenology. At the end, some examples of contemporary problems and debates concerning embodiment are mentioned.


Monika Murawska

Phenomenology of Art

Body Art and French Phenomenology

French followers of Husserl developed his idea of corporeality by making it an essential part of their own philosophical investigations. In the 20th century, the body became the material for art performances. One could venture that artists discovered the importance of the body at the same time as the phenomenologists in France began to write about the phenomenon of corporeality. Both artistic performances directly aimed at the body itself and representational art (depicting the body) reveal the complex structure of the body described by Sartre and Merleau-Ponty. What is more, they both show the body as an intimate and personal reality emphasized in the work of Michel Henry. Body art implies that our bodies, radical others, do not belong to the ontic but to the ontological dimension. Living corporeality (revealed in body art) turns out to be a kind of core of subjectivity which might fulfill our search for source yet it simultaneously reveals the alienation rooted in it.


Marzena Adamiak

Neutral Body

A Few Reflections on the Body aside the Work of Irigaray and Lévinas

Although the idea of de-neutralising of the subject seems to correspond closely with the questions of the body and sex, it is not obvious for philosophy. It is due to the fact that philosophy still presents erotic phenomena as non-corporeal and the body as neutral. Luce Irigaray raised this issue, claiming that it is impossible to deal with the question of the subject ignoring sexual difference. In other words, the neutral human being does not exist; only men and women do.

At the same time, another philosopher, Lévinas, re-established the body and sensuality as key aspects of meeting with the Other. Moreover, Lévinas introduced sexual characteristics into the neutral subject. Irigaray, however, accused Lévinas of creating a feminine ontology on the basis of commonly held cultural stereotypes: the masculine is strong and active, the feminine is weak, gentle and in need of care. Also, Lévinas claimed that his concept of femininity is not assigned to empirical sex.

For these reasons, some important questions arise: what is the relation between the conception of the phenomenon of femininity in the work of Lévinas and a real concrete woman? To what extent language remains neutral while being dubbed ‘phenomenological'?


Aleksandra Derra

The Body in the Land of Schizophrenic Capitalism

Lessons Taken from Michel Foucault, Maurice Merleau-Ponty and Rosi Braidotti

The author takes for granted Rosi Braidotti's thesis that we live now in the age of schizophrenic capitalism and the condition of the bodies and corporeality in the Western world is connected to the economical changes, increasing conformism of life styles, the development of postmodern media, the transformation of subjectivity (family, community, nation etc.), accumulation of structural injustices, marginalization of the large part of world population etc. The author tries to find out what kind of bodies we are by confronting the above-mentioned diagnosis with the theories of corporeality developed in the works of Michel Foucault and Maurice Merleau-Ponty. She aims at pointing out that sophisticated philosophical tools can be useful in ordering our knowledge about our bodies that have to function in the contemporary pop culture, of which we are all integral part. Additionally, the author wants to question the specificity of the contemporary bodies and throw doubt on the possibility of grasping it.


Agata Stasińska

From Panopticon to Homotopy

Feminine Bodies and Relationships in the Space of Female Prison on the basis of "Bad Girls" TVseries

For more than 30 years Michel Foucault's theory of disciplinary power has inspired humanists all over the world. Foucault's concept was not only widely discussed and interpreted but also criticized - especially in the area of gender and queer studies. Feminists emphasize Foucault's "gender blindness" (McNay 1992) and "fallogocentrism" (Schor 1997). Nevertheless, Foucault's theory is treated as crucial for the development of gender and queer studies. Therefore I ask: how can this theory be used to analyze power over the feminine body? What happens if women are in the actual prison? Does the space of female prison change the dynamics of the panopticon? And how does panopticon shape the sexual hierarchy constructed inside the prison?

In my text, I try to address above-mentioned questions by analyzing British TV-series Bad Girls that shows the life of women in the female prison "Larkhall". I concentrate especially on the relationships between women (friendships, sexual relations, and also those based on power relations i.e. between guardians and prisoners). In conclusion, reconsider the panopticon as a metaphor of power relations in the space of female prison and present an alternative.


Anna Barcz


The Body in Ecocriticism and from the Queer Perspective

Reflection on corporeality can broaden the issues gathered in areas such as "queer ecology" or "queer ecofeminism" and vice versa - the impact of the queer theory in the ecological discourse reveals the changes within the experience and perception of one's own body. In this article, I concentrate on what is important in the reflection on corporeality from the queer perspective and in ecocriticism. I analyse theories of G. Gaard, K. Soper, J. Buter, E. Grosz in this context. My reflections are illustrated and enriched by the examples from the domain of visual arts, performance and music that show the changes in our perception of the body.


Dorota Szymonik

The Voice as the Body

A Performative Perspective

The subject of this article is the human voice; it analyses its bodily contexts. The thesis presented in the text is: voice is the body, matter, tissue of a human being. The author presents not only the two different approaches to the voice: as an instrument and as the body, but also the consequences of the two perspectives in theory and practice. The theoretical basis for the above-mentioned thesis is the concept of "the grain of the voice" of French semiologist Roland Barthes, and the practical basis is the educational work of Kristin Linklater. The article also attempts to deal with the dualism body vs. spirit/mind by presenting two concepts of esthetics: Richard Shusterman's and Erika Fischer-Lichte's.


Alicja Sawicka

Actor's Bodily Presence on the Boundary of Theater

The author refers to George Steiner's conception, who divides the artworld into two domains: a secondary city of historians, critics and theorists, as well as - a primary city inhabited by artists and recipients of art. The issue of theatrical work and the actor's bodily presence is analyzed in these two perspectives: the secondary city (Roman Ingarden) and the primary city (Georg Fuchs, Antonin Artaud, Jerzy Grotowski). The author argues that from each of these perspectives, an actor acts as a boundary of theatrical work. In the first case, an actor (his bodily presence on stage) is a place where theater disappears. A man-actor, who acts as a servant of a fictional character, is excluded from art. The theatrical work achieves its end in the actor's body. In the second one, an actor is a source of theatre. The actor's body is a positive boundary, which constitutes a theatrical work. Along with the actor - a theatrical work finds its beginning.


Jan Borowicz

German Body, Jewish Body

Visions of Nudity in Third Reich Propaganda Films

As Klaus Theweleit has argued, one cannot fully understand the essence of Nazism by constantly searching for its social or economic reasons, one must look at the physical, corporal condition of a citizen of Third Reich. In my essay, I try to describe the perspectives on the body which frame thinking about fundamental figures in Third Reich propaganda materials, namely figures of a German and a Jew. Official propaganda films help to grasp the process of producing social imaginaries, the process of shaping the experience of an ordinary citizen. By bringing together two films by Leni Riefenstahl (The Triumph of the Will and Olympia) and German film materials concerning Jews in Polish ghettos (Sceny z getta warszawskiego [Warsaw Ghetto Scenes] and Życie ludzkie w niebezpieczeństwie [Human Life in Danger]) I try to analyse a minor, though crucial to understand Nazism and Holocaust, part of Nazi body politics.


Monika Rogowska-Stangret

The Body that Unveils Strangeness

Meursault

The article tries to analyze the main character of the novel The Stranger by Albert Camus through the lens of Möbius strip. In the introduction, the author refers to the interpretation of Meursault's strangeness that is our common experience as Julia Kristeva claims. The author of the article tries to show the other way of understanding this strangeness that interlaces with the transformations of the relation between body and mind. Meursault is interpreted along three movements - three twists of the strip (that problematize relations between body and mind at the same time): the first, considers relation between bodily sensations and memories, the second - the origins of the feeling of guilt, the third - miming of Meursault's interior by prosecutor and advocate. The body becomes a sign of strangeness. Understanding this strangeness through psychologization does not succeed, however it may open up the possibilities of new understanding of the body, strangeness and community.

 

Monika Tokarzewska

The Dress

On the Opening Scene of the Play Spring's Awakening by Frank Wedekind

The article is devoted to the opening scene of the play written in the 19th century by Frank Wedekind titled Spring's Awakening. Short after the premiere, the play caused controversies and attracted interest. The opening scene is usually omitted in critical interpretations of the play. In the scene mother, according to tradition, offered her daughter who had just turned 13, a longer dress to wear. It may seem just an introductory scene but it is not so. We can observe here an initiation ritual; the girl should have gone through it by changing her attitude toward her own body. In the case of Wendla, the character of the play, this initiation failed dramatically.


Lidia Klein

Living Architectures

The article examines the role of the body in contemporary architecture. The body is one of the fundamental concepts for architectural theory from its very beginnings. Its central role was questioned in 20th century mainly by poststructuralist and gender oriented critics. Contemporary architects, however, while rejecting the body as a static model for ideal measurements, do not resign from body analogies in architecture. Instead, architects are exploring those qualities of the body, which often has been overlooked (the body as a living organism) or consciously repudiated (monstrosity). In several cases, those inspirations go beyond a mere formal analogy in an attempt to create actual living architecture (Rachel Armstrong, Zbigniew Oksiuta).

 
Abstracts Drukuj Email
17.12.2011.

Andrzej Walicki

 

Two Portraits

 

In his text, which is a comment to Iwan Turgieniew's essays Hamlet and Don Kichote, Andrzej Walicki wants to answer the question about timelessness and actuality of the typology, included in it. Opposition „Hamlet and Don Kichot" is a sign of a basic law of existence - the struggle between egoism and altruism. However, Andrzej Walicki sees that Turgieniew's hamletism is not a weakness, it's more a thought individualization consequence. In the other hand, in donkichotism we can see one-sidedness, dogmatism and poor personality. Andrzej Walicki is presenting the matter against a background of Russian „Great Reforms" time. He shows also it's usage, especially by Isaiah Berlin in the XXth century.

 

Janusz Tazbir

 

Assimilation in Polish Republic: from Voluntariness to Constraint

 

In this article, which refers to Andrzej Walicki's reflexions and completes them, the main issue is the subject of assimilation processes in the Republic, especially those from the Enlightment period. They proceeded according to their own historic dynamics from the phase of voluntariness to constraint. The author objects to the ideal vision of Polish Enlightment. Tazbir points out that, as the ideal of the counter-reformation fighters was the countrywide unity of faith, the ideal of Enlightment fighters was essentially assimilative the unity of language in the whole territory. The author pays attention to the fact, that ethnic differences was for a very long time regarded as so insignifficant, that they were not even taken into consideration while discussing the reasons of Partitions and the country's collapse.

 

Ryszard Panasiuk

 

Marxism: Historically Tested Ideal of Liberty

 

The presence of Marxism in Andrzej Walicki's research is of triple character: 1. Methodological inspiration in the analysis of philosophical and social thought. 2. Analysis of that doctrine's function in the historic and ideological context of the epoch. 3. General critique of the Marxist project of liberating mankind from all forms of oppression known in history, and building a society of happiness from the point of view of a historian and analyst of ideas. 

 

Zbigniew Kuderowicz

 

The Conception of Freedom in the Writing of Andrzej Walicki

 

Andrzej Walicki criticizes of the conception of freedom as a recognition of a historical necessity. He is the critic of the conception of Karl Marx about general freedom of humanity, possible in the communist society. A. Walicki is inspired critical by the theory of Sir Isaiah Berlin (1907-1996). The positive freedom he define as reasonable self-determination. The condition of the freedom is a pluralism of values and principle of tolerance in culture and society. He dispraise "an error of liberalism", which reduce a freedom to an economical freedom.

 

Aleksandra Jasińska-Kania

 

Nations and Nationalism in the XX Century

 

The author traces transformations of the national idea between the XIX century, when it connected to the processes of industrialization and the modernization of social relations, and the XX century, when its continuation was cast in the setting of globalization and the emergence of a new, planetary system. The author focuses attention on the conflicts generated by national and ethnic bases of social integration, by the absence of an overlap between territorial state and national community, as well as between the progressive globalization of inter-human dependence and the rise of nationalist sentiments. The last part of the study is dedicated to the hopes associated with the project of the European Union, their prospects, and the conceivable alternatives to the national principle of social integration. The study is grounded in the comparative research of the dynamics of national conflicts after the Second World War. 

 

Andrzej Mencwel

 

The Philosophy of History of Philosophy

 

Andrzej Mencwel is arguing with the thesis about twofold interpretations of the past: by a historian (to whom the texts are ready and closed) and by a literature critic (to whom they are open statements). According to Andrzej Walicki's The Slavophile Controversy. History of a Conservative Utopia in Nineteenth-Century Russian Thought and his own philosophical experience he notices, that there is a possible agreement between two ways of understanding texts. Discussed material in both Walicki's book and Mencwel's text are political and identity problems of the society of Russia in XIXth century - a conflict between particular conservatism, utopianism and liberalism, that is: between slavonophils and occidentalists; and also the appearance of capitalism in the field of these two approaches. It entails many anthropological consequences - a conflict between individual autonomy and integrity of community, between concrete and abstract, between quality and quantity. Walicki finds in these texts some life-style problems, hidden as „counterproblems". He actualizes problems, which are thought to be closed. His narration is „maximally objectivised". He's looking for a way to synthesize these former descibed disputes. As is Mencwel writing - „here the historian of ideas and literature critic, who are looking for some model of understanding texts, are coming together in an almost complete way".

 

Małgorzata Szpakowska

 

Brzozowski and We

 

Andrzej Walicki's book Stanislaw Brzozowski - the way of thoughts is the monographic compilation of author's of Legends of Young Poland philosophy. I frame this philosophy in four stages, which are: modernistic understanding of "uncompromising individualism", "philosophy of actions", Marxist "philosophy of work" and the period when work was understood as moral duty. Walicki describes internal dynamism of each stage; as it seems, for under-the-skin mechanism ruling Brzozowski's though he takes leaving nihilism and looking for the way of ultra-individual value rooting, all the time in opposition to naturalistic determinism (hence trying to reinterpret historical materialism). Walicki writes a lot about Brzozowski's opinion about the social importance of intelligence; clearly aware that not only about Brzozowski he writes.

 

Marek Styczyński

 

Walicki, Kołakowski and Russian Philosophy 

 

This short paper is to introduce the book in which I will examine Russian, and Soviet philosophy as well as Andrzej Walicki's political views through the thoughts of Leszek Kołakowski in his book Presence of Myth. Russian philosophy differs to some extent from its elder western cousin so my intent is not only to highlight this difference but also to suggest an interpretative tool for understanding this phenomenon.

 

Paweł Kozłowski

 

Suppressed Echo

 

The paper concerns the about reception of Andrzej Walicki thoughts. The article puts aside the important, classic historical works, but deals with ones that are directly related to present times. It lists sources of their reception with suppressed response. They indicate uniqueness and importance of Andrzej Walicki's achievements.

 

Jan Krasicki

 

Andrzej Walicki, Norwid and the Polish Question

 

The article is an attempt to locate the intellectual investigations of Andrzej Walicki in the context of the Polish romantic tradition in general, and the work and philosophical speculations of Polish poet Cyprian Kamil Norwid in particular. The intellectual kinship between the two results from their preference for the culture of logos over the culture of ethnos as well as the privilege given to personalism rather than ethnocentrism. The author stresses the positive potential present in their seeing national community as solidarity of consciences and human beings, and not as something reducible to national mythologies and ethnocentric limitations. As far as the "Polish question" is concerned, such a perspective lends itself to moments of dismantling national mythologies and trying to overcome them by way of the "freedom-progress in person" (Norwid).

 

Grzegorz Przebinda 

 

Andrzej Walicki's Catholic Themes

 

The article is about Andrzej Walicki's book entitled Russia, Catholicism, and the Polish Cause, published in the year 2002, and regarding the problem of the presence of Catholicism in Russian political reality and thought in the XIX and XX centuries. The author defends the thesis of an European Russia, explicite expresses sympathy towards the "ecumenical bringing together of nations and cultures" in the XXI century, and discards Samuel Huntington's theory of the "inevitable clash of civilizations". To establish a proper contrast, he submits to the ecumenical-Slavic thought of John Paul II: "I think, writes Walicki, that John Paul II represents a completely new approach. He reminds us that the separate traditions of Western and Eastern Christianity get together in a ‘single vast tradition of a universal Church' (Salvorum Apostoli, VII). In the same sense, he opposes to the isolation of Russia, does not easily agree to separate her of Europe and, what is more, to take advantage of the internal divisions of Christianity to do so. On the contrary - he sketches a vision of an integral Europe, stemming from two traditions of Christianity, the Latin and the Eastern, breathing with two lungs - the Roman-Germanic and the Greek-Slavic".

 

Michał Bohun

 

Two Concepts of Conservatism

An Essay on Utilities of the Russian Thought Studies

 

An Essay in honor of Professor Andrzej Walicki is the attempt to show the usefulness of history of Russian thought to research on fundamental categories of our thinking about history and politics. The aim of this work is to present a possible understanding of the conservative idea. This has been illustrated by views of two outstanding representatives of the Russian conservative thought of the 19th century, Konstantin Leontyev and Konstantin Pobedonostsev. 

 

Andrzej Kołakowski

 

Better Fearful Ending than Fear with no Ending!??

 

The author of the work recalls his participation in a discussion provoked in 1984 by Andrzej Walicki's article, published in an emigration magazine "Aneks", continued in 1985 on pages of "Vacat", which was being issued in the country as underground press. The Walicki's article and the discussion about it concerned the analysis and judgment of the then political situation in Poland. The author sympathizes with Walicki's diagnosis, that authorities/opposition dichotomy does not reflect the Poles' state of social awareness, while the program of action based on "all or nothing", "independence or death" puts us face to face with a false choice. He also points out that the main problem of Polish thought and culture (ignored by Walicki and his polemicists) is our self-determination in the relation to Russia.

 

Ryszard Sitek

 

Andrzej Walicki and the Turning Point in Research on the History of Polish Philosophy

 

The historiography of Polish philosophy does not have a long tradition as standalone academic discipline. Its rapid growth, both institutional and substantive, came after World War II. The intellectual background of this dynamic research on vernacular philosophical tradition was molded after 1956 by the process of decomposition of Marxism as well as the communist system. The 70s were undoubtedly the golden years of study on the subject and the one who made a great effort to initiate, organize and coordinate it in Poland was Andrzej Walicki. He was also an author of the program which brought paradigmatically new viewpoint on the methodology of research on Polish philosophical tradition. The material novum of what he put forward was to consider philosophy not only as a form of knowledge but also - or even most of all - as a form of consciousness, a significant part of Polish national culture. This spin on the subject of the history of Polish philosophy brought further methodological implications. 

The proposal of methodology, which can be found in concreto in a dozen of Walicki's works promoting Polish thought abroad, has become an important component of the methodological consciousness of most of the researchers working on the issue. 40 years after being put out, it is well-known and accepted which is an incontestable success.

 

Janusz Dobieszewski

 

In a Matter of Andrzej Walicki's Lack of Religious-Metaphysical Sensitivity

 

In this paper, I try to verify a common view about Andrzej Walicki's concerning his apparent lack of religious-metaphysical sensitivity, his putatively reductionist treatment of religious sphere, of biased treatment of religious issues as crypto-problems that dissolve into history and dialectics of ideas. I juxtapose religiousness with religious sensitivity, and while Walicki's work abstracts from the first, I argue that the latter is of great importance to him. As far as Walicki indeed seems not to value the religious trends in slavophilistic thought (finding nevertheless an ally in a personality as "religious" as Vladimir Soloviev), he focuses his attention on it, while referring to Polish messianism, especially to Mickiewicz and Cieszkowski, what afterward lets him to insightfully focus on Russian philosophy of religion and to suggest chances for a synthesis of liberalism and Christianity today, which would be beneficial for both.

 

Bronisław Baczko

 

Good News about Termidor

Henri Meister Visits Paris

 

The paper is about a man of letters - Henri Meister - who visits Paris in 1795 and describes the city in his book. He's showing a picture of the post-revolutionary France (of the so-called termidorian period). This picture is torn: sometimes full of grief, other times in bright colors - faith in the revival of life and even in continuity. The picture of Paris, like a lens of changes, allows to see (often in a symbolic way) their particular character. Maister, as a conservative and order-loving man, tries to find something dear to him, even in the revolt and revolution terror. He does it not to fall into pessimism and numbness. That's why he recalls the national character of the French people, which is a stable point, even during the times of dramatic historical changes. "Meister hates revolution, however he's full of admiration for revolutionary army's victories", he's describing the everyday life of Paris, praising the clerk's efficiency. He's also glad that the cultural life hasn't faded (despite incoherence of some of its products with the policy of equality) and in the theaters, pre-revolutionary French plays are still being shown. The French people remained French, Paris doesn't look that bad. The nation (thanks to flexibility, optimism and ability to forget) is full of smart, joyful energy, operative in every political situation and every historical event. It creates a dynamic, airy construction - something very similar to the pre-revolutionary salons. These salons are described in the last and very long chapter, in which Meister expressed his feeling of loss. 

 

Zbigniew Ogonowski 

 

Moral Values in the Socynians' Philosophical-Religious System

 

The author of the article begins with showing one of the fundamental socynians ideas, according to which a human can make its moral choices in an absolute free way. Moral values are of absolute and spontaneous character. Next the view of Socyn himself is being considered. According to Socyn, every man can distinguish between good and evil, and God appreciates righteousness, even when the righteous person do not worship Him. We all have some kind of inner voice, natural morality. Socyn also explains how to reconcile the concept of virtue with the concept of disinterestedness. He draws a conclusion, that love to the virtue and desire to personify Jesus' moral principles are what pushes people into realisation of evangelical truths. Motive of reward appears only to strenghten one's fate, after he began his jurney through the righteous path. The author also presents the attitude of Socyn's student - Jan Crell. Jan Crell compares ancients teachings about virtue with the Christian ones. He advances a thesis, that a not completely perfect virtue of more men is better than a perfect virtue of few. In the end, there is a comparison of two opposite ideas of God. According to socynians, God's power over the mortals has some clear limit and God himself is an absolute ruler, but also a law-abiding and completely countable one.

 

Janusz Maciejewski

 

Ethnicity or principium 

About the Changes of the Canon of Being Polish in the XIXth and XXth Centuries

 

In his essay Janusz Maciejewski presents changes, which appeared in canons of Poland and being a Pole in the XIXth century and the considerable part of the XXth century. He is discussing four most important meaning of these terms, which exist since XIXth century. The author also brings the subject of language and religion as a significant elements in the process of formation of the Polish nation. He devotes much attention to nation-consciousness formation in the particular classes of society. He's analyzing the significance and actions of national and assimilation movements, as well as the position and situation of Polish Jews. In conclusion he notices, that the multi-culturality and multi-ethnicality were very important for the canon of being Polish.

 

Wiktoria Śliwowska

 

Ivan Gagarin in the Light of Unknown Materials from the III Section of His Imperial Majesty's Own Chancellery and Personal Correspondence

 

The author's purpose is to acquaint the reader with Ivan Gagarin's (1814-1882) figure, Russian thinker, authority on poetry an art, erudite, excellent investigator of Catholicism's history in Russia, editor and commentator. She presents an accurate biography of Gagarin, and describes the road full of destiny's contrarieties, through which he had to walk, being a catholic convert and propagator in an ill-willed-towards-that-faith Russia. She also points out any confusion in his biography, and recounts the opinions of Gagarin's critiques and allies concerning his widely understood work on behalf of the development of culture, literature and science - not only Russia's. She remarks his part in the formation process of Russian intellectual consciousness, and writes about his enormous contribution to the creation of Slavic tradition. 

Gagarin's mental and social activity was focused on religious, cultural, scientific and literary subjects. He dedicated a lot of his time and efforts in his works to the socio-economical situation of contemporary to him Russia, grasping the necessity of introducing changes in the social and economical systems. Gagarin criticized Russian people's feudal policy of profit and predicted the arrival of revolutionary movements.

In the author's opinion, one of the most important tasks is to precisely prepare Ivan Gagarin's biography, bibliography and complete works.

 

Tadeusz Kowalik

 

The Polish Transformation and the Liberal Currents

 

Public opinion has been for long nursed on stories of Polish economic success. It is true that for the last fifteen years, the average annual rate of growth of GDP was quite high. The inflation rate fell from several hundreds of percent in the early 1990s to the EU level. Nevertheless, it is indisputable that these successes were accompanied by a series of negative phenomena which emerged with greater intensity in Poland than in any other country in Central Europe and in the European Union.

In eyes of comparative economics, the most important features of the present Polish socio-economic order are the following ones. Massive and permanent unemployment. According to ILO criteria, only slightly above half of working age population is employed. Widespread and growing poverty. In 2005, the number of people living below existence minimum was almost three times higher than in 1996, while GDP has grown more than one third! There are a lot of homeless people and undernourished or even hungry children, what even the conservatives call a great political scandal. Large and growing disparities of wages and incomes bringing a danger of an oligarchic democracy. Nineteenth century working conditions in the private sector. Annihilation of trade unions, virtually non-existent in the private sector with a clear tendency towards their complete disappearance. The crisis in the welfare state the erosion of which is more acute than in the other Central European states. The privatization practice contradicted distributive justice requirements.

This socio-economic order is by and large a result of conservative, neo-liberal policy, which in Poland is wrongly treated as identical with liberalism as such. This paper brings an attempt to vindicate other currents of liberalism, particularly those open to full employment, social security, democratic ownership, equality and distributive justice.

 

Juliusz Domański

 

Erasmianism and Reformation in Poland

 

During the 16th century, the reception of the thought of Erasmus in Poland underwent a serious transformation. Especially his religious views, which had been originally very moderate, changed into unambiguously radical opinions of the Polish Brethren. This article attempts to characterize both these sides on the basis of Szymon Budny's attitude to the Bible. This nontrinitarian, who was acting in the second half of the 16th century, used Erasmus's analysis of  the  Scripture in preparing his extremely critical translation of it. However, conclusions which he drew from this analysis differed widely from the original views of Erasmus.

In the concluding part of the article, author points out that the described differences between religious thought of Erasmus and of the Polish Brethren were partly a result of a general tendency to treat the Bible more like the go-between than like the Incarnation.

 

Barbara Szacka

 

Memory and Identity

Contribution to the Issue of Fashions in the Social Sciences

 

The main thesis says that the wave of interest in the collective memory which has been growing from the end of the 20th century is focused on the relationship between that memory and collective identity, at the same time neglecting the question of that relationship mechanisms. Asking certain questions while neglecting others is recognized as an example of a fashion in the social sciences. The author addresses the questions why ideas of what happened in the past affects one's sense of relationship with a group and perception of oneself as its member. Suggests three modes of the memory of the past impact on the collective identity: first, through developing awareness of common existence in time; second, as a tool for communication of common values and behavioural patterns (historical figures and events are transformed into their symbols); third, as a common language made of those symbols which becomes one of the group's characteristics and ability to use it makes an individual a rightful member of the group aware of his or her distinction from those, who do not know it.

 

Lech Szczucki

 

Dudith and Beza

A Difficult Acquaintance

 

Lech Szczucki briefly describes the relationship between Hungarian nobleman András Dudith (Andrzej Dudycz), the protagonist of this article, and French theologian, reformer, and Calvin's continuator Theodore Beza. It starts in the year 1566, because of the greetings sent to the Frenchman on behalf of the Hungarian. The following years bring Dudith's (a former bishop) departure from Christian faith. His religious convictions become indefinite; he carefully wages between different confessions: he "flirts" with Calvinism, takes an interest in antitrinitarianism, and even defends it - he nonetheless does not turn away from Roman-Catholic Church, respecting and recognizing its advantages. Szczucki describes a person bewildered by doubts, who starts corresponding with the aforementioned leader of Geneva's reformers. In the beginning the former bishop is polite (1568), later though he criticizes Protestantism (1570-1571), among other things for an excessive attachment to church's traditions. The author reminds us of Dudith's liberal treatment of faith-related matters and his opposition towards the teachings about the Holy Trinity (at the same time having some reservations concerning Church's organization of antitrinitarianism). Two essential events - the bestowment of the Crown of Transylvania (Siedmiogród) on Catholic King Stephen Báthory (Stefan Batory) and the death of Sigismund Augustus (Zygmunt August) - cause a break in the polemic by correspondence between our main characters; Dudith gets involved in politics. In 1577, after the former silence to some letters from Theodore Beza, the Hungarian writes him again, opening this relationship's next chapter. Dudith wants to avoid disputes. Although raising controversies, for example by praising the Jesuits, he strives for a clear, close intimacy with Beza (as with other reformers). As Szczucki remarks, he wants to be credible towards the Czech Brethren (Bracia Czescy) while in a trip to Moravia. This sixteenth century correspondence story ends without a change in the beliefs of any of the parties involved. Only Dudith, in a letter to a certain friend from the year 1583, laments that "[...] the discussions pro et contra in order to exercise the mind nevertheless harmed him, they smeared him with a stain, which he later hardly washed".

 

Edward M. Swiderski 

 

Was Brzozowski a „Constructionist"?

An Attempt to a Contemporary View on „the Philosophy of Work" by Stanisław Brzozowski

 

Brzozowski made several attempts to articulate his ‘philosophy of work'. A narrowly conceptual approach to his conception shows it to be a curious mix of realist and anti-realist notions concerning action (inspired by a number of intellectual currents of his time, not least of all Marxian theory). To resolve some of the tensions I suggest that Brzozowski can be read in the spirit of Nelson Goodman's nominalist constructionalism - worldmaking. On this account, work turns out to be equivalent to the constitution of forms of symbolizing. That Brzozowski was not entirely consistent in his views can be explained in part by his ‘humanism', that is, his commitment to the idea that human beings have the task of creating a meaningful world, in this way ensuring the presence of value. 

 

Karol Sauerland

 

Günther Anders' Work in the Context of Hannah Arendt's, Walter Benjamin's and Martin Heidegger's Reflection

 

The author presents Günther Anders' social, conceptual and philosophical relationships with Hannah Arendt, Walter Benjamin and Martin Heidegger. In spite of their liberal ideas, all of them are conservative in their concern about the future of mankind related with the tragic events of the XX century, the development of technology and the change in society's mentality. Anders, among other things, dedicated himself to the analysis of the tragedy of Chernobyl, the atomic and H-bombs, and the inevitable end of the world related with them. Arendt is the most optimistic about the future among them. In opposition to Heidegger's "being-towards-death" and Ander's conception of the end of mankind, she professes a philosophy of life, birth and hope. It is however impossible not to recognize that mankind is capable of such things as the Holocaust, the murder of the Soviets, bloody revolutions or the use of the atomic bomb, all of which gives room for concern regarding the future of mankind's activities.

 

Bohdan Chwedeńczuk

 

Plato or Machiavelli

What the State Is Good for?

 

We can represent political systems in the form of a continuum. At the extreme positions, we do have a regime of the common good (baptized here as altruistic) and a regime of the sovereign's good (egoistic). Each of these has its classic spokesman, or rather the man who conceived it. Therefore my description is construed by recourse to Plato (The Republic), for altruistic regime, and Machiavelli (The Prince) - for egoistic one. 

Next, I present dissimilarities and similarities between altruistic and egoistic regimes. The crucial difference between them resembles that between a clock and a cloud (to use the Popperian opposition) and between geometry and poker, and the dualism of sovereign and subaltern is their common feature. 

Extreme regimes do not exist in the physical reality, but they exist of course in the conceived one. I am arguing that they can not exist in the physical world, i.e. it is necessary that they do not exist there.  Remarking, finally, that the political system is a mixture of Platonism and Machiavellism, and putting the condition on this object, I do express some political prediction.

 

Marcin Kula

 

People in History

How Far One from Another?

 
The author reflects on the growing atomisation of people in the contemporary society. This process started in Europe with the fall of feudalism. The fascism tried to reverse it, creating a community based on hate. The communism atomised people but tried to unite them around the leader as well. The communists tried to persuade people that they do not need bother about their everyday life because everything should be arranged by the state in the common interest. As the reality was quite a contrary, the movement of opposition to the communism in Poland accentuated the sense of solidarity between people. The name "Solidarity" and the movement's logo were characteristic enough. After the fall of communism the idea that people would stay united forever proved to be not a very realistic one.

 

Andrzej Szahaj

 

Charles Taylor on Liberty

 

The author of the article writes about Charles Taylor's conception of liberty. His starting point is Berlin's distinction of liberty between positive (‘liberty to') and negative (‘liberty from'). Taylor rejects the conception of negative liberty, arguing that it is impossible to conceive it without a prior notion of positive liberty. Liberty is here understood as an ability to reach certain ends, and this is why it calls for assessment, in order to realize which are the external boundaries, which are to prevent us from reaching them. Taylor writes, that a subject is able to value his own desires, and that he continually makes "strong evaluations". Thus, it is important to eliminate subject's internal boundaries, so as to have only "authentic desires". However he states, that no one can asses, if one has only such desires. We find ourselves in a situation, where we need an adviser. Nevertheless, in the present world it is not possible anymore to create an "official body", which could lead our ways. Liberty according to Taylor - who thinks, that man's identity overlaps with cultural identity - should aim to help him enter into culture.

Andrzej Szahaj disapproves of some of Taylor's ideas. He conceives liberty as being autotelic, as opposed to being only a means to an end. He criticizes the notion of subject as being transparent to himself. He points out the incoherency of the conception of an adviser, since there is no way of telling whether he has a false consciousness. Besides, a subject, by recognizing his unauthenticity, would create a false consciousness for himself by following an authority.

 

Halina Floryńska

 

Nation as a Metaphysical Entity

 

The aim of the article is to reconstruct a fundamental set of views on the national existence and national mission, formulated in the first years of 20th century in the climate of ‘metaphysical' and ‘national philosophy revival'. What is described here is the work of those writers whose views were finally formed  in the period of modernism, although in many cases their literary activity goes beyond the time limits of the Young Poland epoch. 

 

Andrzej de Lazari

 

What is the Russian Nation?

On the Category of Nation and Russian Nationality

 

In my article I discuss the history of the category of nationhood (narodnost') in Russia from Romanticism through Soviet reality till the present time. I explain how the meanings of the concepts of narod, prostoi narod, natsiya, narodnost', prostonarodnost', natsionalnost' were changing over the centuries and how in a multinational state they try to create a citizen nationality (rossiiskaya natsiya) in place of ethnic nationality (russkii narod-natsiya).

 

Jan Skoczyński

 

Totalism from the Neopagan Polish Point of View

 

This text is about the phenomenon of totalizm from the position of Zadruga's scarcely known in Poland, neo-pagan movement, of which one of the ideologists was Jan Stachniuk (Stoigniew). In order to emphasize the delusions regarding that issue held by intellectuals from the pre-war period, his thoughts are compared with the delusions of Christian economical activist and political thinker Feliks Młynarski. Both authors - though from different ideological positions - were stimulated by the idea of national collectivism.

 

Tadeusz Sławek

 

At the End of the World

On the Philosopher as One Who Is „unter anderem"

 

Reading two poems by the Welsh poet R.S. Thomas the essay argues that philosophy marks the readiness to accept, in the name of mystery of the world, what deconstructs securities characteristic of the thinking of instrumental reason. The „beast" described by Thomas or Nietzsche's wilde Thier symbolize this cleft opened in the solid structure of Western epistemology. Turning towards Nietzsche, we try to demonstrate that the philosopher does not belong to the spiritual middle class (geistige Mittelstande) but is „something else" (etwas anderes) and „one among many" (unter anderem). Nietzsche's attempt at differentiating the philosopher from other workers of the academia as the one who „is" unter anderem and etwas anderes highlights three aspects of philosophical thinking: first, its sceptical position with regard to the unquestionable completeness of subject's identity; second, critical attitude towards overambitiousness of scientific cognition with its claims to finality, and third, a profoundly social and ethical character of philosophizing as a never-completed relation with the Other. The philosopher looks for the beginning of his work in Pascal's interrogation into whether the human subject suffices himself/herself.

 

Barbara Markiewicz

 

What Thinking Realistically Means or on Stanisław Brzozowski's Situational Thought

 

In this text the figure of Stanisław Brzozowski is presented to the reader, and, more precisely, the particularities of his realistic thinking. Barbara Markiewicz ascribes situational thinking to the Polish philosopher; in other words, such thinking, which results from a given situation, but also vice versa - where thought creates the situation. The author shows examples of such conscious way of simultaneously receiving and creating reality by Brzozowski in his Memories. She finds some of them in the descriptions of the philosopher's condition in Poland, the general situation of the writer, and particularly that of the writer-philosopher. More examples can be found in his analysis of politics and social constructs, which is his main object of interest. She also refers to those fragments of his Memories, which are a personal expression of Brzozowski's feeling of being lost in a reality created by thought, from which finally emerges the "imperative of thinking realistically". He is to save both, the situation and thinking itself; that is to say, reality. As Markiewicz writes, in the end, after coming to Pascal-like antinomies, after the "deconstruction of metanarration", Brzozowski embraces his situation and realizes that the only escape left to him is a prayer understood as a "sphere, where laws and ends exist".

 

Danuta Ulicka

 

How Was Made the Term ‘Made'?

On the Margins of Painting Analytical Paul Fiłonow

 
The  paper,  whose   principal  purpose is  the  methodological  introduction to the silent history of ideas philologist working rules, modeled on the Russian and German philological hermeneutics of historical semantics and the project  aims to develop cultural  philology.  It  focuses on one case - the date sdiełannost', widely used in various fields of study of Russian literature and art from first decades of the twentieth century, but today only tied with futurism and productivism, and literary theory - with the Russian formal school. The reconstruction of the theoretical assumptions of painting Paul Fiłonow that  underlie his art, teaching and organizational work, shows how radically different sense than the one adopted today, give it to that term. Analyzed the case - one of a series of similar - with one hand, confirms the common law meaning of the terms of transformation in the history of intellectual functioning, on the other hand indicates that the process of reduction of their extensions and transfers did not go freely. Postulated Cultural Studies should extract its ideological targets, both in the context of home and long duration.

 

Małgorzata Kowalska

 

Do We Need More agon?

"Postmodern" Reflections on Meaning of Conflict in Capitalism and Democracy

 

In my paper, I analyze Jean-François Lyotard's and Chantal Mouffe's proposals for place and meaning of conflict in contemporary, "postmodern" society, in which rules of symbiosis are defined both by capitalism and liberal democracy. The common ground of proposals is belief that these days we cope with hegemony of neo-liberal capitalism legitimated by a false consensus, and that in this situation it is necessary to reject the idea of social agreement and rehabilitate the idea of conflict. I consider these propositions decisively, appreciating their diagnostic and polemic qualities, but challenging general: political and philosophical importance, for both provoke relativism and establish conflict as the independent value. I postulate the necessity of creating balanced dialectic of pluralism and universalism, which can be used to distinguish binding, socially helpful conflict from those pointless and hurtful.   

 

Sławomir Mazurek

 

Eurobyzantium or Several Remarks on the Russian Political Thought in the XXth Century

 

The article constitutes an attempt to answer the most important questions concerning the future of Russia and the intentions of its leaders. The author endeavours to settle his matter by confronting the ideas of the eminent Russian political thinkers including N. Trubetskoy, I.A. Ilyin, A. Solzhenitsyn, G. Fedotov, A. Zinoviev. Nearly all of them criticize Russian expansionism and are advocates of the rule-of-law state. They maintain, however, that Russia can survive only as a great power. Ultimately the author comes to the conclusion that Russia and the West have different identities but belong to the same vast cultural community. Therefore, there are no insuperable obstacles for the future democratic changes in Russia.

 

Marian Broda

 

Russia and Russianness in Categories of "Soul"

Archetypal Contents, Ambivalences, Paradoxes, Challenges and Problems

 

A very common, practically central and especially cultivated concept in the communal tradition and social conscience of Russians is the notion of "soul", applied to define and express the nature of Rusianness and Russia itself. There are many ways to describe the undefinable, inconceivable, secret or mystifying qualities of "the Russian soul", or analogously, "the soul of Russia", but the very concept of the "soul" is infused with rich, archetypal contents. Therefore, understanding Rusianness and Russia in the categories of the "soul" brings about a set of multiple intellectual and social consequences - ambivalence, contradictions, paradoxes, problems and challenges. It is important to acknowledge the nature and purpose of such consequences both for researchers and external observers, but also for the self-knowledge of persons perceiving, conceptualizing and problematizing Russia in form of "the soul" and "the soul of the world".

 

Stanisław Gromadzki

 

Friedrich Nietzsche: Instigator or Moralist?

 

The rhetorical statement of Nietzsche is goes beyond philosophy or literature. It's their transformation, a new standard, a specific configuration of new-formed elements. In this context, it is sensible to use formulas like "being an instigator" or "being a moralist", despite their proportion, hierarchy and scope of functioning. Provocation can be connected with Nietzsche's text's rhetorical character, „being a moralist" might be a text's intention and a term of its existence. Nietzsche's moralistic writing has it's own specificity. It contrasts against a background of the European moralistic work; so as the European one, it's impossible to reduce it to moralism, it's also not a moral theory - it introduces the element of immoralism and increases the rank of what's philosophical (due to its literary form of expression). The fact of "being an instigator" means some sort of servitude to the moralistic tradition and (at least) insufficient autonomy, or "neutral" functionality, in case when it's hard to identify this provocation with wicked intentions: for its purpose is just to influence the reader, without prejudging the effect of this influence. Nevertheless, because of the diversity of meaning of Nietzsche's creation, we can't exclude the possibility, that the sense of this provoking is negative and that it is some kind of deception. The point is that the tension between provocation and moralistic gives this moralistic work a deep, philosophical sense: it deceives, induces wisdom and warns against going astray.

 
Streszczenia Drukuj Email
17.12.2011.

Judith Butler

Ciała, które znaczą

Judith Butler w rozdziale Ciała, które znaczą otwierającym jej książkę z 1993 roku pod tym samym tytułem podejmuje refleksję nad relacją zachodzącą pomiędzy konstruktem i materią. W dotychczasowym opozycyjnym ujmowaniu tych kategorii widzi działanie władzy. W tym kontekście podejmuje próbę destabilizacji kategorii materii pytając o to, co zostaje wykluczone w procesie konstytuowania materii jako będącej poza językiem. Tekst jest także polemiką z Irigaray i jej metodą filozoficznej mimesis; Butler stawia pytanie o to, co Irigaray nieświadomie wyklucza ze swojego dyskursu.


Elizabeth Grosz

Darwin i gatunek ludzki

Elizabeth Grosz bada relację pomiędzy człowiekiem a zwierzęciem w perspektywie teorii Darwina. Grosz twierdzi, iż filozofia i, szerzej, humanistyka, w niewielkim jedynie stopniu, do tej pory, zmierzyły się z konsekwencjami, które płyną dla nich z darwinizmu. Tymczasem teoria ewolucji stawia człowieka i jego wytwory w zupełnie innym świetle. Człowiek staje się jedynie jednym ze stopni procesu różnicowania się życia nakierowanego na ciągłe przekraczanie samego siebie. Humanistyka mierzyła się do tej pory z człowiekiem, którego widziała jako radykalnie odmiennego od zwierząt, to co ją czeka w przyszłości, zdaniem Grosz, to uznanie i wyciągnięcie konsekwencji z faktu, iż człowiek jest jedynie jedną z możliwych odpowiedzi na pytania stawiane przez naturę, która nie ustaje w nakierowanym na przyszłość różnicowaniu się.


Barbara Creed

Ciała lesbijek. Trybady, chłopczyce i kokoty

Barbara Creed podejmuje refleksję nad cielesnością lesbijską i jej reprezentacjami w kulturze, przede wszystkim w kinie. Na tej podstawie wyróżnia trzy główne sposoby obrazowania ciała lesbijek (i jednocześnie kontrolowania ich) w kulturze patriarchalnej: jako zmaskulinizowanego, animalistycznego i narcystycznego. W końcowej części tekstu prezentuje debatę dotyczącą ciała w ramach samej społeczności lesbijskiej i przemiany, które się w niej dokonały w latach 70. i 90.


Diana Agrest

Architektura z zewnątrz. Ciało, logika i płeć

W artykule tym Diana Agrest śledzi związki pomiędzy architekturą a ciałem na przestrzeni wieków. Tekst składa się z dwóch części. W pierwszej zatytułowanej Księga renesansu autorka bada renesansowe inspiracje ciałem w architekturze. Wskazuje, iż ciało, na którym wzorowali się włoscy architekci tego okresu, było ciałem męskim, zarysowuje dzięki temu szerszy problem wykluczania ciała kobiecego w architekturze i szerzej, pozycji kobiety w procesie tworzenia i dawania życia. Druga część, Tekst miasta, jest próbą umieszczenia wypartej kobiecości w architektonicznym projekcie miasta, który nie może już być odbiciem zamkniętego systemu.


Karol Sauerland

Ciało i ziemia w myśli Nietzschego

 Autor widzi filozofów współczesnych, przynajmniej jeśli chodzi o ich refleksję nad ciałem i myślą, jako spadkobierców z jednej strony kartezjańskiego dualizmu, z drugiej zaś materializmu Feurbacha. W tym kontekście Nietzsche jawi się jako myśliciel wyjątkowy, dekonstruujący porządek Kartezjusza i zarazem wykraczający poza radykalizm niemieckiego myśliciela. Co więcej, autor pokazuje, w jaki sposób Nietzsche antycypuje czy wręcz umożliwia myślenie Freuda. Nietzsche przeformułował relację ciała i myśli. Autor artykułu udowadnia, iż zwrot ten jest konsekwencją podjęcia refleksji nad inną opozycją: niebiańskie-ziemskie i zestawieniem tego, co ziemskie z tym, co cielesne. Autor pokazuje, w jaki sposób ciało w myśli Nietzschego służy interpretacji samej filozofii, a także sztuki.


Marek Pokropski

Ciało

Od fenomenologii do kognitywistyki

Celem artykułu jest pokazanie wpływu, jaki fenomenologiczna koncepcja cielesności wywarła na współczesne nauki kognitywne, w szczególności na paradygmat poznania ucieleśnionego (embodied cognition). W pierwszej części tekstu autor przedstawia fenomenologiczne analizy ciała w filozofii Edmunda Husserla i Maurice'a Merleau-Ponty'ego. Następnie opisuje genezę nauk kognitywnych oraz wyłonienie się paradygmatu poznania ucieleśnionego (i jego różne odmiany). W sposób szczegółowy omówiony został enaktywizm, który w dużym stopniu inspiruje się fenomenologią. Na koniec autor pokazuje przykładowe problemy i dyskusje toczące się w ramach ucieleśnionej wersji nauk kognitywnych.


Monika Murawska

Fenomenologia sztuki ciała

Body art i fenomenologia francuska

Francuscy kontynuatorzy koncepcji Husserla podjęli sproblematyzowany w Ideach II wątek cielesności, czyniąc z niego niezwykle istotny składnik swoich rozważań. W XX wieku ciało stało się także tworzywem działania artystów. Można zaryzykować twierdzenie, że odkryli oni jego znaczenie dla sztuki w tym samym czasie, w którym fenomenolodzy we Francji zaczęli pisać o fenomenie cielesności. Zainteresowanie zarówno filozofów, jak i artystów sferą ludzkiej cielesności pozwala na powiązanie ich wniosków, a wskutek tego interpretację zjawiska artystycznego, jakim jest body art, przez pryzmat rozważań fenomenologii. Bezpośrednie działania artystów na ich własnym ciele oraz przedstawieniowa sztuka ciała, w której artyści wykorzystują fotografie, czyli reprezentacje cielesności, odsłaniają złożoną strukturę ciała, opisywaną przez Sartre'a czy Merleau-Ponty'ego, ukazują także, że ciało stanowi, uprzywilejowaną przez Michela Henry'ego, rzeczywistość intymną i osobistą. Sztuka ciała pokazuje, że nasze ciało należy do radykalnie odmiennego obszaru, do wymiaru ontologicznego, a nie ontycznego. To, czego poszukujemy, to wymiar źródłowy i fundujący. Żywa cielesność, jaką odsłania sztuka ciała, okazuje się bowiem swoistym rdzeniem podmiotowości i jednocześnie ujawnia zakorzenioną w niej przedustawną obcość.


Marzena Adamiak


Neutralne ciało

Kilka refleksji o ciele na marginesie lektury Irigaray i Levinasa

Idea deneutralizacji podmiotu koresponduje z myśleniem o ciele i płci, co jednakże nie jest oczywiste dla filozofii, gdzie fenomeny erotyczności najczęściej pozostają niecielesne, a samo ciało neutralne.

Dla Luce Irigaray nie ma możliwości budowania modelu podmiotu ponad różnicą płciową. Nie ma czegoś takiego jak człowiek - twierdzi filozofka - są kobiety i mężczyźni. Także Lévinas przywraca ciało, zmysłowość i dotyk jako najważniejsze aspekty spotkania z Innym. Podmiot, traktowany zazwyczaj jako neutralny, zyskuje u Lévinasa cechy płciowe. Irigaray zarzuca jednak Lévinasowi tworzenie kobiecej ontologii na bazie funkcjonujących w kulturze stereotypów, gdzie to, co męskie jest silne i aktywne, a to, co kobiece - słabe, łagodne, wymagające opieki. Ponadto Lévinas deklaruje, że jego koncepcja kobiecości nie opisuje figury przypisanej do jednej płci empirycznej.

W związku z tym istotne jest pytanie, jaka relacja zachodzi pomiędzy Lévinasowskim fenomenem kobiety a konkretną empiryczną kobietą? Jest to także pytanie o język, o to, na ile udaje mu się pozostać neutralnym w momencie, gdy zwie się go fenomenologicznym.


Aleksandra Derra

Ciało w krainie schizofrenicznego kapitalizmu

Lekcja z Michela Foucaulta, Maurice'a Merleau-Ponty'ego i Rosi Braidotti

Autorka przyjmuje w artykule za dobrą monetę tezę Rosi Braidotti, że żyjemy obecnie w epoce schizofrenicznego kapitalizmu, a kondycja ciała oraz cielesności we współczesnym świecie zachodnim wiąże się z przemianami ekonomicznymi, rosnącym konformizmem stylu życia, rozwojem ponowoczesnych środków przekazu, przekształceniem podmiotu (rodziny, wspólnoty, narodu etc.), narastaniem strukturalnych niesprawiedliwości, marginalizacją cywilizacyjną dużej części populacji itd. Autorka zastanawia się, jakimi ciałami dzisiaj jesteśmy, konfrontując powyższą diagnozę stanu świata z teoriami cielesności, które odnajdziemy w pracach Michela Foucaulta oraz Maurice'a Merleau-Ponty'ego. Stawia sobie za cel pokazanie, że wyszukane teoretyczne narzędzia filozoficzne są użyteczne w uszczegóławianiu i porządkowaniu naszej wiedzy na temat ciała funkcjonującego we współczesnej kulturze potocznej, której wszyscy jesteśmy integralną częścią. Używając sposobów myślenia wymienionych badaczy, zamierza zasiać kilka wątpliwości co do specyfiki współczesnych ciał i naszych możliwości jej uchwycenia.


Agata Stasińska


Od panoptykonu do homotopii

Kobiece ciała i związki w przestrzeni więzienia na przykładzie serialu Bad Girls

Od ponad 30 lat koncepcja władzy dyscyplinarnej Michela Foucault elektryzuje humanistów na całym świecie. Przez wszystkie te lata była ona interpretowana i analizowana na wiele sposobów, jak również krytykowana przez myślicielki związane z feminizmem i teorią queer. Jednym z podstawowych zarzutów myślicielek feministycznych pod adresem Foucaulta jest problem jego ślepoty rodzajowej (McNay 1992) czy fallogocentryzmu (Schor 1987). Mimo to koncepcja francuskiego filozofa jest wciąż niezwykle ważna dla rozwoju gender i queer studies. Jak zatem może być ona wykorzystana do analizy władzy nad ciałem kobiecym? Co się dzieje, gdy kobiety znajdują się w prawdziwym więzieniu? Czy przestrzeń kobiecego więzienia zmienia dynamikę działania panoptykonu? I jak panoptykon kształtuje konstruowaną tam seksualną hierarchę?

W moim tekście poszukuję odpowiedzi na te pytania analizując funkcjonowanie władzy dyscyplinarnej w przestrzeni kobiecego więzienia. Posiłkuję się materiałem badawczym w postaci serialu telewizyjnego Bad Girls emitowanego od 1999 przez brytyjską telewizję, opisującego życie kobiet w jednym z brytyjskich więzień - Larkhall. Swoją uwagę skupiam przede wszystkim na związkach między kobietami (przyjacielskimi, seksualnymi, a także opartymi na relacji władzy, np. między więźniarką a strażniczką), które zawierane są w przestrzeni serialowego więzienia. W podsumowaniu raz jeszcze zwracam się ku figurze panoptykonu jako metafory relacji władzy w przestrzeni kobiecego więzienia i proponuję kontrpropozycję dla niej.


Anna Barcz

O ciele ekokrytycznie i z perspektywy queer

Refleksja nad cielesnością może poszerzyć problematykę poruszaną w takich obszarach, jak „queerowa ekologia" czy „queerowy ekofeminizm" i odwrotnie - wpływ teorii queer na dyskurs ekologiczny odsłania przemiany w obrębie doświadczania i postrzegania własnego ciała. W artykule koncentruję się na tym, co istotnego z perspektywy queer wynika dla ekokrytyki zainteresowanej refleksją nad cielesnością, odwołuję się do takich teoretyczek, jak G. Gaard, K. Soper, J. Butler czy E. Grosz. Swoje rozważania wzbogacam i ilustruję przykładami z zakresu sztuk wizualnych, performence'u i muzyki, które pokazują, jak zmienia się percepcja tego, co cielesne.


Dorota Szymonik

Głos jako ciało

Perspektywa performatywna

Artykuł traktuje o głosie ludzkim i analizuje jego cielesne konteksty. Teza tekstu brzmi: głos jest ciałem, materią, tkanką osoby. Autorka prezentuje dwa różne podejścia do głosu: jako instrumentu i ciała oraz przedstawia konsekwencje tych dwóch perspektyw w teorii i praktyce. Podbudowę teoretyczną tezy tekstu stanowi koncepcja „ziarna głosu" francuskiego semiologa Rolanda Barthesa, a praktyczną - praca edukacyjna Kristin Linklater. Artykuł podejmuje również próbę „rozprawienia się" z dualizmem ciało-duch/umysł, przedstawiając dwie koncepcje estetyki: Richarda Shustermana oraz Eriki Fischer-Lichte.


Alicja Sawicka

Cielesna obecność aktora na granicy teatru

Autorka odwołuje się do stanowiska George'a Steinera, który dzieli świat sztuki na dwie dziedziny: wtórne miasto historyków, krytyków i teoretyków oraz - miasto pierwotne, zamieszkiwane przez artystów i odbiorców sztuki. Problem dzieła teatralnego oraz cielesnej obecności aktora ujęty zostaje w tych dwóch perspektywach: miasta wtórnego (Roman Ingarden) i miasta pierwotnego (Georg Fuchs, Antonin Artaud, Jerzy Grotowski). Autorka argumentuje, że w każdej z tych perspektyw aktorowi zostaje nadana rola granicy dzieła teatralnego. W pierwszym przypadku aktor (jego cielesna obecność na scenie) jest miejscem, w którym teatr zanika. Człowiek-aktor zostaje wykluczony ze sztuki. Pełni bowiem funkcję służebną wobec postaci dramatu. W ciele aktora dzieło teatralne znajduje swój kres. Druga natomiast perspektywa, ujmuje aktora jako źródło teatru. Ciało aktora jest granicą pozytywną, która konstytuuje dzieło teatralne. W aktorze - dzieło teatralne znajduje swój początek.


Jan Borowicz

Ciało niemieckie, ciało żydowskie

Wizje nagości w filmie propagandowym III Rzeszy

Jak pisze Klaus Theweleit, aby zrozumieć istotę nazizmu, nie należy szukać wciąż na nowo kolejnych jego przyczyn socjologicznych czy ekonomicznych, ale przyjrzeć się fizycznej, cielesnej kondycji obywatela Trzeciej Rzeszy. Mój esej stanowi próbę wydobycia wizji cielesności organizujących myślenie o podstawowych figurach, które pojawiają się w materiale propagandowym Trzeciej Rzeszy - o figurach Niemca i Żyda. Oficjalne produkcje filmowe, którymi chcę się zająć, pozwalają uchwycić proces wytwarzania pewnych wyobrażeń społecznych, proces organizacji doświadczenia zwykłego obywatela. Zestawiając dwa filmy Leni Riefenstahl (Triumf woli i Olimpia) z niemieckimi materiałami filmowymi dotyczącymi Żydów z polskich gett (Sceny z getta warszawskiego i Życie ludzkie w niebezpieczeństwie), staram się przedstawić niewielką, aczkolwiek niezbędną dla zrozumienia nazizmu i Zagłady, część nazistowskiej polityki uprawianej na ciele.


Monika Rogowska-Stangret

O ciele, które odkrywa inność

Meursault

Artykuł jest próbą przyjrzenia się bohaterowi powieści Alberta Camusa Obcy przez pryzmat wstęgi Möbiusa. We wprowadzeniu autorka nawiązuje do interpretacji obcości Meursaulta poczynionej przez Julię Kristevę. Według Kristevej, obcość tkwi w każdym z nas. Autorka artykułu stara się pokazać, w jaki inny sposób można rozumieć obcość Meursaulta, która wplata się w przemiany relacji ciała i duszy. Postać Meursaulta jest interpretowana w trzech ruchach - trzech skrętach wstęgi Möbiusa (jednocześnie problematyzują one relację ciało - dusza): pierwszy przygląda się relacji pomiędzy doznaniami cielesnymi a wspomnieniami, drugi - kwestii pochodzenia winy, trzeci zaś parodiowaniu wnętrza oskarżonego przez oskarżyciela i adwokata. Ciało staje się tu znakiem inności, której próba zrozumienia poprzez psychologizację nie kończy się powodzeniem, ale otwiera możliwość innego rozumienia ciała, inności i wspólnoty.


Monika Tokarzewska

 

Sukienka

O pierwszej scenie dramatu Franka Wedekinda Przebudzenie wiosny

Artykuł poświęcony jest pierwszej scenie powstałego w końcu XIX w. dramatu Franka Wedekinda Przebudzenie wiosny. Utwór wzbudził krótko po swoim powstaniu i prapremierze wielkie zainteresowanie i kontrowersje. Pierwsza scena, w której matka jednej z głównych bohaterek, obchodzącej właśnie swoje trzynaste urodziny dorastającej dziewczynki, proponuje jej zgodnie ze zwyczajem epoki, zmianę sukienki na dłuższą, bywa zwykle pomijana w interpretacjach dramatu. Tymczasem scena ta jest czymś więcej niż tylko wstępem do akcji: możemy tu obserwować inicjacyjny rytuał codzienności, podczas którego dziewczynka powinna wypracować inny stosunek do swego ciała niż ten, do którego przyzwyczajona była jako dziecko. W przypadku Wendli, bohaterki dramatu, rytuał ten kończy się niepowodzeniem.


Lidia Klein

Żywe architektury

Artykuł jest próbą analizy roli ciała we współczesnej architekturze. Ciało jest jednym z podstawowych pojęć dla teorii architektury od jej początków. Jego centralna rola została zakwestionowana dopiero w XX wieku, co związane było głównie z krytyką poststrukturalistyczną i problematyką gender. Współcześni architekci nie rezygnują z cielesnych analogii architektury, odrzucając jednak rolę ciała jako statycznego modelu i źródła miar. Zamiast tego skupiają się na tych jego właściwościach i aspektach, które architektura zwykle pomijała (ciało jako żywy organizm) lub świadomie odrzucała (monstrualność). W niektórych przypadkach inspiracje te wykraczają poza jedynie formalną analogię, a architekci starają się tworzyć budynki, które dosłownie stanowiłyby żywe organizmy (Rachel Armstrong, Zbigniew Oksiuta).

 
«« start « poprz. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 nast. » koniec »»

Pozycje :: 19 - 27 z 187